กระทรวงวัฒนธรรม

          ประเทศไทยมีวัฒนธรรมที่เจริญรุ่งเรือง  ปรากฎเป็นเอกลักษณ์อันโดดเด่นของชาติ  ประกอบด้วย  ภาษา วรรณกรรม ศิลปกรรม นาฏศิลป์ ดนตรี โบราณสถาน โบราณวัตถุ ตลอดจนขนบธรรมเนียม ประเพณี ที่เป็นแบบแผน และวิถีชีวิตอันดีงาม ที่มีการรักษา สืบทอด พัฒนาจากรุ่นสู่รุ่น การดำเนินงานด้านวัฒนธรรมของชาติมีการพัฒนา ปรับปรุง เปลี่ยนแปลงหน่วยงาน และการบริหารมาหลายสมัย เริ่มต้นจากกองวัฒนธรรม สภาวัฒนธรรมแห่งชาติ และได้สถาปนาในชื่อกระทรวงวัฒนธรรมอย่างเป็นทางการ  เมื่อวันที่ ๑๒ มีนาคม พ.ศ.๒๔๙๕ โดยจอมพล ป.พิบูลสงคราม  ซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ได้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม จัดตั้งได้เพียง ๖ ปี ๕ เดือน ในปีพุทธศักราช ๒๕๐๑ เกิดสภาวะผันแปรทางการเมืองในวันที่ ๒๙ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๐๑ กระทรวงวัฒนธรรมถูกยุบ โดยลดฐานะ และบทบาทเป็นเพียงกองวัฒนธรรม ในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

          ด้วยเหตุผลที่งานวัฒนธรรม  เป็นงานที่มีคุณค่าเสมอด้วยการดูแลรักษาความเป็นชาติ สมควรที่จะต้องมีหน่วยงานควบคุมดูแลในระดับกระทรวง  ดังนั้น เมื่อวันที่ ๓ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๔๕  กระทรวงวัฒนธรรมจึงได้รับการสถาปนาขึ้นอีกครั้งตามนโยบายปฏิรูประบบราชการของรัฐบาล ตามพระราชบัญญัติ ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ.๒๕๔๕ (มาตรา ๓๖ และ ๓๗) กำหนดให้กระทรวงวัฒนธรรม มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับศิลปะ  ศาสนา และวัฒนธรรม และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงวัฒนธรรม  หรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงวัฒนธรรม  หน่วยราชการในสังกัดประกอบด้วย  สำนักงานรัฐมนตรี  สำนักงานปลัดกระทรวงวัฒนธรรม  กรมการศาสนา  กรมศิลปากร  สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ และสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย  ต่อมาในปี ๒๕๕๐  ได้จัดตั้งสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์เป็นหน่วยงานในสังกัดเพิ่มขึ้นอีก ๑ หน่วยงาน  ภาระหน้าที่สำคัญคือการทำนุบำรุงศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรม สนับสนุนและดำเนินงานเพื่อธำรงรักษาสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ รณรงค์ เสริมสร้างจิตสำนึกความภาคภูมิใจในความเป็นไทยและมีความเข้าใจในรากฐานทางวัฒนธรรมของตน  โดยที่แต่ละท้องถิ่นสามารถรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของตน มีสุนทรียทางศิลปะ สามารถปรับให้เข้ากับกาลสมัย จัดการศึกษาด้านศิลปะตั้งแต่ระดับพื้นฐานวิชาชีพถึงวิชาชีพชั้นสูงด้านนาฎศิลป์ ดุริยางคศิลป์ คีตศิลป์ ช่างศิลป์ ทั้งไทยและสากล ส่งเสริมและพัฒนาแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมทั้งระดับชาติและท้องถิ่น เช่น แหล่งมรดกโลกของไทย (สุโขทัย อยุธยา บ้านเชียง) อุทยานประวัติศาสตร์  พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ  หอสมุดแห่งชาติ  หอจดหมายเหตุแห่งชาติ  โรงละครแห่งชาติ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย  สำหรับให้บริการกิจกรรมทางวัฒนธรรมในสาระต่าง ๆ สร้างเครือข่ายทางวัฒนธรรมในประเทศและต่างประเทศ  นอกจากนี้  ยังมีศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เป็นหน่วยงานในกำกับของรัฐมนตรีว่างการกระทรวงวัฒนธรรมที่มีบทบาทเข้มแข็งในการส่งเสริมสนับสนุนงานวิจัย   สร้างนักวิจัยและนักวิชาการรุ่นใหม่เพื่อพัฒนาองค์ความรู้เกี่ยวกับสังคมวัฒนธรรม