ประเพณีแข่งเรือเทศกาลออกพรรษา อำเภอเวียงสา 

วัน เดือน ปีที่จัดกิจกรรม
โดยจะจัดขึ้นในวันออกพรรษา  ของทุกปี

สถานที่จัดกิจกรรม
ตำบลกลางเวียง  อำเภอเวียงสา   จังหวัดน่าน

รายละเอียดกิจกรรม
แต่เดิมงานประเพณีแข่งเรือ เกิดจากการที่ผู้คนชาวเวียงสา ซึ่งส่วนใหญ่มีบ้านเรือน อาศัยอยู่ริมแม่น้ำ และมีการสัญจรไปมากันโดยใช้เรือพายเป็นพาหนะ  เมื่อมีเทศกาลงานบุญต่าง ๆ ก็จะพายเรือไปทำบุญกันที่วัด  ในตอนเช้า  ขากลับก็จะพายแข่งขันกันเพื่อความสนุกสนาน จึงเกิดเป็นประเพณีแข่งเรือ และได้พัฒนากันจนเป็นงานประเพณีแข่งเรือเทศกาลออกพรรษา จนถึงปัจจุบัน

        งานบุญในเทศกาลออกพรรษาของอำเภอเวียงสา  นอกจากจะมีการถวายทานสลากภัตแล้วเมื่อเสร็จพิธีทางศาสนา จะมีการแข่งเรือยาวซึ่งถือเป็นประเพณีที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาทุก ๆ ปี  โดยคณะศรัทธาจากหมู่บ้านต่าง ๆ  นำเรือยาวมาพายแข่งขันกัน  โดยเรือที่จะเข้าแข่งขัน แบ่งเป็น  3  ประเภท  ดังนี้

1.เรือใหญ่   ความยาวประมาณ  13-15 วา  ใช้ฝีพาย  41-45 คน
2.เรือกลาง  ความยาวประมาณ  11 – 13 วา  ใช้ฝีพาย  31-40 คน
3.เรือเล็ก    ความยาวประมาณ  10 – 12 วา  ใช้ฝีพายไม่เกิน  30 คน

       ในการแข่งขัน ฝีพายทุกคนจะถูกจัดให้นั่งประจำที่มีหัวหน้าทีมเป็นผู้กำหนดรหัสและจังหวะในการพายเรือ  เพื่อความพร้อมเพรียง จะส่งผลทำให้เรือแล่นเร็ว โดยปฏิบัติตามกติกาในการแข่งขันซึ่งคณะกรรมการได้กำหนดให้แข่งกันเป็นคู่ ๆ  พายแข่งกัน เรือลำไหนแพ้คัดออกตั้งแต่รอบแรกจนถึงรอบชิงชนะเลิศ

       ก่อนการแข่งขัน จะมีพิธีบวงสรวง เซ่นไหว้แม่ย่านางเรือ โดยจะกระทำก่อนการนำเรือลงสู่แม่น้ำ  เพื่อเป็นสิริมงคล และชัยชนะในการแข่งขัน  สิ่งของ  ที่จะต้องจัดเตรียมก่อนพิธีบวงสรวง  ได้แก่  กระทงเครื่อง  9  จำนวน  4  กระทง หมายถึงกระทงหนึ่ง ๆ จะต้องมีหารความหวาน  และเครื่องบูชาอย่างละ  9  ชิ้น  ประกอบด้วย  อาหารคาว  หวาน  สุรา  กล้วย  อ้อย  มะพร้าว ไข่ไก่  น้ำหวาน น้ำนม  น้ำหอม ผ้าแพร ดอกไม้ ธูป  เทียน การประกอบพิธีจะมีอาจารย์เป็นผู้นำสวด กระทำพิธีกล่าวขอขมา  ขอพร บวงสรวงแม่พระธรณี  แม่ย่านางเรือ เทวดาท้าวทั้งสี่  ผีปู่วัดและประพรมน้ำมนต์ เมื่อเสร็จพิธีแล้วฝีพายทุกคนจะช่วยกันยกเรือขึ้นนำลงสู่แม่น้ำ       

ที่มา : สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดน่าน
        http://province.m-culture.go.th/nan/21data/prapanee/rueasa.html