องค์ความรู้ทางวัฒนธรรม >> โบราณสถานและวัตถุ
วัดจอมหมอก(ร้าง)

วันที่ 14 ก.ค. 2559

วัดจอมหมอก(ร้าง)



        จัดเป็นวัดขนาดย่อม ตั้งอยู่บนเนินทางทิศตะวันตกนอกกำแพงเมืองเชียงแสน สภาพพื้นที่ของวัดมีความลาดเอียงจากทิศตะวันออกลงสู่ทางทิศตะวันตก สิ่งก่อสร้างต่าง ๆ โดยรอบประกอบด้วย วัดจอมสวรรค์ (ร้าง) ทางทิศเหนือ คูเมือง/กำแพงเมืองเชียงแสน ทางทิศตะวันออก ส่วนทางทิศใต้ และตะวันตกเป็นพื้นที่ลาดเอียงเชิงเขาและที่รบท้องทุ่งนาห่างออกไป

         การดำเนินการขุดแต่งทางโบราณคดีที่วัดนี้เมื่อปี พ.ศ.๒๕๔๘ หลักฐานด้านชั้นดินการทับถมที่พบ แสดงถึงการทิ้งร้างและพังทลายของสิ่งก่อสร้างในระยะหลังสมัยล้านนา หรือหลังพุทธศตวรรษที่ ๒๑ ผังรูปแบบการสร้างวัด ลักษณะมีพระเจดีย์เป็นสิ่งก่อสร้างหลักและสร้างพระวิหารตัดกันทางทิศตะวันออกอันถือเป็นทิศทางการหันหน้าวัดโดยทั่วไปในล้านนาที่นิยมสร้างวัดให้หันหน้าทางทิศตะวันออก พระเจดีย์ สร้างก่ออิฐ (ฉาบปูน) พบหลักฐานการซ่อมบูรณะเพิ่มเติมในระยะหลังอย่างน้อย ๓ ครั้ง ลักษณะปัจจุบันเป็นเจดีย์ทรงระฆังแบบสุโขทัย จากการทำชั้นมาลัยเถา (ตอนล่างองค์ระฆัง) แบบถัวถลาซ้อนกันไม่มีชั้นฐานปัทย์ย่อเก็จรองรับ พระวิหาร ลักษณะแต่เดิมเป็นอาคารฐานสี่เหลี่ยมหลังคาเครื่องไม้ทรงจั่ว แต่สภาพปัจจุบันพังทลายเหลือหลักฐานเฉพาะส่วนฐานก่ออิฐที่พบการซ่อมบูรณะระยะหลังเพิ่มเติมรวม ๖ ครั้ง กำแพงแก้ว ที่ล้อมรอบองค์พระเจดีย์และวิหาร สภาพพังทลายเสียหายมาก โดยพบบันไดทางขึ้นทางด้านทิศตะวันออก ด้านเหนือ และด้านใต้ ส่วนโบราณวัตถุสำคัญที่พบจากการขุดแต่ง นอกจากเศษภาชนะดินเผาแหล่งเตาล้านนาที่พบทั้งจากแหล่งเตาล้านนาและสุโขทัยแล้ว อิฐบางก้อนจำนวนร่วม ๕๐ ชิ้น ได้พบรอยขีดเขียนและจารึกอักษรล้านนาในระยะพุทธศตวรรษที่ ๒๐ เช่นเดียวกับ ชั้นส่วนกระเบื้อดินเผามุงหลังคา (ดินขอ) ที่บางชิ้นทำลวดลายที่ส่วนขอเกี่ยวด้านนอก ชิ้นส่วนพระพุทธรูปปูนปั้นที่มีลักษณะพื้นเมืองล้านนาแบบสิงห์ (พระพุทธสิหิงค์) ลวดลายปูนปั้นรูปแบบต่าง ๆ ตะปูจีน -ตะปูปลิง แผ่นโลหะฉลุลาย ชิ้นส่วนฐานพระพุทธรูปสำริดและแก้ว กล้องยาสูบดินเผา (กล้องบูยา) เฉพาะอย่างยิ่ง ได้พบเศษภาชนะดินเผาจีนแบบเครื่องเคลือบเนื้อขาว เขียนลายสีน้ำเงินใต้เคลือบ สมัยราชวงศ์หมิง (พ.ศ.๑๙๑๑ - ๒๑๘๗)

         การวิเคราะห์แปลความทางโบราณคดี วัดจอมหมอก เป็นหนึ่งในจำนวนวัดร้างกว่า ๗๐ วัด ที่ตั้งอยู่นอกขอบเขตกำแพงเมือง/เมืองเชียงแสน ที่แสดงถึงความเป็นเมืองที่ชุมชนเลื่อมใสศรัทธา ในพระพุทธศาสนา ดังปรากฏในเอกสารทางประวัติศาสตร์ที่กษัตริย์ล้านนาหลายพระองค์ได้เสด็จมาทำกิจกรรมทางพุทธศาสนา เฉพาะอย่างยิ่งการปรากฏอิทธิพลศิลปะสุโขทัยในหลาย ๆ วัด รวมถึงเจดีย์ของวัดจอมหมอกนี้ ย่อมแสดงถึงความสัมพันธ์ไมตรีอันดี ทั้งด้านการเมืองและพุทธศาสนาระหว่างแคว้นล้านนากับแคว้นสุโขทัยในอดีต เช่นเดียวกับ หลักฐานเครื่องถ้วย ที่พบทั้งจากแหล่งเตาในล้านนา แหล่งเตาสุโขทัย ศรีสัชนาลัย รวมไปถึงแหล่งเตาจากประเทศจีนนั้น แสดงถึงระบบเศรษฐกิจการค้าที่ดีในระยะเวลา ๕๐๐ - ๗๐๐ ปี ที่ผ่านมา



pic