องค์ความรู้ทางวัฒนธรรม >> ประเพณีท้องถิ่น
ประเพณีปิดทองแก้สินบนปี ขึ้นถ้ำเขาพลู

วันที่ 16 มี.ค. 2563

ชื่อประเพณี : ประเพณีปิดทองแก้สินบนปี ขึ้นถ้ำเขาพลู
แหล่งที่มา : วัดถ้ำเขาพลู อำเภอ ปะทิว จังหวัดชุมพร
ประเพณีเกี่ยวกับ : ความเชื่อ
ความเป็นมา (ภูมิหลัง/ความเชื่อ) ถ้ำเขาพลู เป็นแหล่งโบราณคดีที่สำคัญของอำเภอปะทิว ที่ขึ้นทะเบียนโดยกรมศิลปากร ตั้งอยู่ในเขตวัดถ้ำเขาพลู หมู่ที่ ๓ ตำบลชุมโค อำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร ซึ่งภายในถ้ำมีพระพุทธรูปที่สำคัญ เป็นที่เคารพนับถือของชาวอำเภอปะทิว ได้แก่ พระหลักเมืองปะทิว มีรูปเหมือนอดีตเจ้าอาวาส "หลวงปู่จีต ปุญฺญสโร” และในอีกถ้ำหนึ่งที่อยู่ติดกันเรียกว่า "ถ้ำน้ำทิพย์ หรือ บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์” ที่ใช้ในการทำพิธีพลีกรรมทำน้ำพระพุทธมนต์ศักดิ์สิทธิ์ของจังหวัดนำไปใช้ในพิธีสำคัญของประประเทศ เลยถือว่าถ้ำเขาพลูเป็นสถานที่สำคัญและศักดิ์สิทธิ์แห่งหนึ่งที่ประชาชนเคารพนับถือ และบนบานให้ประสบผลสำเร็จบ้าง หายป่วยไข้บ้าง เมื่อประสบความสำเร็จตามที่ขอดังกล่าวก็จะนำดอกไม้ ธูป เทียน มาสักการะ บอกกล่าวกับสิ่งที่ตนบนไว้ ถือว่าเป็นการแก้บนดังกล่าว จึงเป็นเหตุให้มีประเพณีแก้สินบนปีขึ้นจนถึงปัจจุบัน งานประเพณีปิดทองแก้สินบนปี ขึ้นถ้ำเขาพลู จัดขึ้นในวันขึ้น ๑๔ ค่ำ ถึง แรม ๑ ค่ำ เดือน ๖ ของทุกปีตั้งแต่อดีตมา เริ่มแรกไม่มีหน่วยงานใดมาดูแลเรื่องงบประมาณ รับผิดชอบงาน ประชาชนในชุมชน หมู่บ้าน กำนัน ผู้ใหญ่บ้านร่วมกับเจ้าอาวาสวัด เป็นผู้รับผิดชอบการดำเนินงาน แต่เมื่อมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นก็จะมี องค์การบริหารส่วนจังหวัดชุมพร องค์การบริหารส่วนตำบลชุมโค ปัจจุบันยกฐานะเป็นเทศบาลตำบลชุมโค เป็นผู้ดูแลเรื่องงบประมาณในการดำเนินการจัดงาน ร่วมกับวัดและองค์กรเครือข่ายในพื้นที่ ซึ่งผู้ดำเนินการจัดงานและประชาชนชาวตำบลชุมโค อำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร ได้กำหนดจัดงานประเพณีปิดทองแก้สินบนปี ขึ้นถ้ำเขาพลู เพื่อเป็นการอนุรักษ์ สืบสานประเพณีด้านศาสนาและวัฒนธรรมท้องถิ่น และเป็นการสักการะ สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง มีกิจกรรมทำบุญตักบาตรปิดทองพระหลักเมือง ปิดทองรูปเหมือนหลวงปู่จีต ปุญฺญสโร อดีตเจ้าอาวาสวัดถ้ำเขาพลู พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์อื่น ๆ ที่ประชาชนชาวชุมโค ชาวปะทิวและผู้ที่เคารพนับถือ รวมทั้งมีการแสดงพื้นพื้นบ้าน ได้แก่ มโนราห์ หนังตะลุง สำหรับมโนราห์ขาดไม่ได้นอกจากรำในงานแล้ว จะต้องรำเพื่อแก้สินบนหรือตัดสินบนปีที่พุทธศาสนิกชนบนบานไว้กับสิ่งศักดิ์ที่เคารพนับถือที่วัดถ้ำเขาพลู หรือที่เคยบนไว้ทั่ว ๆ ไป ในวันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๖ เวลา ๑๕.๐๐ น. ซึ่งเป็นวันสุดท้ายของงาน โดยจะรำและแก้สินบนหรือตัดสินบนปีที่หน้าถ้ำใหญ่หน้าพระหลักเมือง ถ้ำเขาพลูแห่งนี้ ผู้มาร่วมงานก็จะไปปิดทองพระหลักเมือง และรูปเหมือนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ตนเคารพนับถือ ซึ่งเชื่อว่าสิ่งที่เคยบนไว้ในปีที่ผ่านมาทั้งปี ทั้งที่จำได้และจำไม่ได้ เมื่อมาจุดธูปเทียน ไหว้พระปิดทองและบอกกล่าวกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้แล้ว ถือว่าเป็นการ "แก้สินบน” แล้ว ทุกคนเมื่อแก้สินบนแล้วก็จะสบายใจ ประวัติและความสำคัญของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในถ้ำเขาพลู ความเชื่อเกี่ยวกับ พระหลักเมืองปะทิว หรือพ่อปู่หลักเมือง ก่อนที่หลวงปู่จีต ปุญฺญสโร จะมาพำนักที่วัดถ้ำเขาพลู ก็พบว่าวัดถ้ำเขาพลูสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. ๒๓๒๕ ภายในถ้ำใหญ่มีพระพุทธรูปปูนปั้นปางมานวิชัย หน้าตักกว้าง ๘๐ เซนติเมตร สูง ๑.๒๐ เมตร ชาวบ้านเรียก ในสมัยนั้นว่า "พระหลักเมือง” พระหลักเมืองปะทิว เป็นพระพุทธรูปปูนปั้นปางมานวิชัย ลักษณะขัดสมาธิราบ นั่งบนฐานชุกชีทรงสูง ตอนบนทำเป็นรูปดอกบัวกลุ่ม ด้านหน้ามีผ้าทิพย์ห้อยมีพระโมกคัลลาน์และพระสารีบุตรอยู่ขนาบด้านหน้า ๒ ข้าง ลักษณะเดิมปั้นด้วยดินเหนียว รูปแบบศิลปกรรมน่าจะอยู่ราวสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น อายุประมาณ ๒๐๐ ปี เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวตำบลชุมโค อำเภอปะทิว และใกล้เคียงเคารพนับถือ จนถึงปัจจุบัน ความเชื่อเกี่ยวกับ หลวงปู่จีต ปุญฺญสโร อดีตเจ้าอาวาสวัดถ้ำเขาพลู ชาติภูมิ เดิมชื่อ นายจีต หมื่นณรงค์ เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี เดือน ๙ ปีฉลู พ.ศ. ๒๔๑๙ ณ บ้านนาหงส์ ตำบลคลองขนาน อำเภอคลองท่อม จังหวัดกระบี่ เป็นบุตรของนายลิ้น นางนุ้ย หมื่นณรงค์ ได้บรรพชาเป็นสามเณรอยู่ที่วัดบ่อป่า อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา ต่อมาได้อุปสมบทและจำพรรษาอยู่ที่วัดใหม่ท่าข้าม ท่านเป็นผู้สนใจศึกษาทางด้านเวทมนต์ และธุดงควัตร ท่านเคยออกเดินธุดงค์จากจังหวัดสงขลา นครศรีธรรมราช ภูเก็ต กระบี่ จนถึงจังหวัดชุมพร เป็นเวลาถึง ๗ ปี จากนั้นท่านได้ออกเดินธุดงค์ไปยังจังหวัดระนองและเดินกลับมาจังหวัดชุมพรอีกครั้งหนึ่ง โดยพักจำพรรษาอยู่ที่วัดถ้ำเขาพลู ตำบลชุมโค อำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร นายกว่า ๓๐ ปี จนกระทั่งมรณภาพ เกียรติประวัติ หลวงพ่อจีต ปุญฺญสโร หรือที่ชาวอำเภอปะทิวเรียกว่า หลวงปู่จีต เป็นพระภิกษุที่ตั้งมั่นในพระธรรมวินัย มีจริยาวัตรอันงดงาม มีเมตตาจิต มีปฏิปทาอันเป็นสิ่งที่เลื่อมใสของคนทั่วไป มีอภินิหารมากมายเกี่ยวกับตัวของท่าน แม้แต่หลวงปู่สงฆ์ แห่งวัดเจ้าฟ้าศาลาลอย ตำบลบางลึก อำเภอเมือง จังหวัดชุมพร ยังยกย่องและเรียกท่านว่า "ท่านอาจารย์” ในสมัยนั้น หลวงปู่จีต ปุญฺญสโร มรณภาพ เมื่อวันที่ ๑๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๐๒ ด้วยบารมี และความศักดิ์สิทธิ์หรืออภินิหารของท่าน เมื่อท่านมรณภาพลงประชาชนก็เลื่อมใสศรัทธาในตัวท่าน จึงได้บนบานให้ท่านช่วยเหลือเมื่อเดือดร้อน ความเชื่อเกี่ยวกับบ่อน้ำทิพย์ถ้ำเขาพลู บ่อน้ำทิพย์ถ้ำเขาพลู หรือบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ถ้ำเขาพลู ตั้งอยูในถ้ำเขาพลู วัดถ้ำเขาพลู หมู่ที่ ๓ ตำบลชุมโค อำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร ซึ่งบ่อน้ำทิพย์อยู่ทางด้านซ้ายมือจากทางขึ้นถ้ำเขาพลู พบว่าในถ้ำแห่งนี้มีหินงอกหินย้อย มีหยดน้ำใสสะอาดและเย็นมาก ในสมัยก่อนมีแอ่งน้ำเล็ก ๆ ตามธรรมชาติรับหยดน้ำที่หยดลงมาจากหินปูน เมื่อน้ำเต็มจะล้นและไหลอยู่ภายในถ้ำตลอดเวลา เมื่อมีผู้ศรัทธานำน้ำดังกล่าวไปใช้ได้ผลตามที่ต้องการ เช่น ปวดหัวเมื่อเอาน้ำดังกล่าวมาประพรมก็หายปวด เวลาป่ายเป็นไข้เอาน้ำจากบ่อน้ำทิพย์นี้ไปผสมน้ำต้มอาบก็จะหายป่วย ต่อมาเมื่อมีคนศรัทธามากขึ้น และมีคนเอาน้ำศักดิ์สิทธิ์ไปใช้มากขึ้น น้ำไม่พอใช้และหยดไม่ทัน ทางวัดจึงได้นำหินมาโบกด้วยปูน ทำเป็นแอ่งน้ำรองรับน้ำที่หยดลงมา ชาวบ้านในตำบลชุมโค อำเภอปะทิวและใกล้เคียง รวมถึงผู้ที่เลื่อมใสศรัทธา หลวงปู่จีต ปุญญสโร อดีตเจ้าอาวาสวัดถ้ำเขาพลู ต่อมาเชื่อกันว่าแหล่งน้ำแห่งนี้เป็นแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ จึงนำน้ำจากแหล่งน้ำไปใช้เป็นมวลสารในพิธีปลุกเสกวัตถุมงคล ใช้ในงานพิธีมงคลสำคัญ ใช้เป็นน้ำมนต์ ปัจจุบันบ่อน้ำแห่งนี้ยังมีสภาพที่สมบูรณ์ จังหวัดชุมพร ได้ประกอบพิธีกรรมนำน้ำจากแหล่งน้ำแห่งนี้ไปใช้ทำพิธีพลีกรรมพลีน้ำศักดิ์สิทธิ์ ได้แก่ พ.ศ. ๒๕๒๕ ได้นำน้ำศักดิ์สิทธิ์ไปใช้ในพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ครบ ๒๐๐ ปี - พ.ศ.๒๕๔๒ วันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๕๔๒ ได้นำน้ำศักดิ์สิทธิ์ไปใช้ประกอบพิธีการสำคัญเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงมีพระชนมายุครบ ๖ รอบ ๗๒ พรรษา - พ.ศ. ๒๕๕๐ วันที่ ๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๐ ได้นำน้ำศักดิ์สิทธิ์ไปประกอบพิธีเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงมีพระชนมายุ ๘๐ พรรษา (วันที่ ๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๐) - พ.ศ. ๒๕๕๔ วันที่ ๑๔ ตุลาคม ๒๕๕๔ ได้ทำพิธีตักน้ำพระพุทธมนต์ศักดิ์สิทธิ์ของจังหวัดชุมพร เพื่อทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในงานพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๘๔ พรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔
อัตลักษณ์ (ที่โดดเด่น) การจัดงานประเพณีปิดทองแก้สินบนปี จะต้องมีการแสดงมโนราห์ทุกปี แสดงทุกวันในช่วงจัดงาน และในพิธีสำคัญมโนราห์จะต้องรำแก้สินบนและตัดสินบนปี บนถ้ำเขาพลู หน้าพระหลักเมืองปะทิว และพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ ในถ้ำ ในวันแรง ๑ ค่ำ เดือน ๖ ของทุกปี ในพิธีแก้สินบนและตัดสินบนปีจะต้องมี หมากพลู ธูป เทียน ดอกไม้ (ดอกดาวเรือง) ขนมจาก มีดดาบของมโนราห์ ช่วงตัดสินบน มโนราห์จำต้องทำพิธีตัดหมาก พลู ดอกไม้ และขนมจากให้ขาด เป็นชิ้น ๆ ท่อน ๆ ถือว่าได้แก้สินบน หรือจำเลยบนในปีที่ผ่านมาขาดแล้ว
ความสำคัญและคุณค่าทางสังคมและทางจิตใจที่มีในวิถีการดำเนินชีวิตของชุมชน นั้นๆ ถ้ำเขาพลูเป็นสถานที่ที่มีสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ประชาชนชาวปะทิวเคารพนับถือ เชื่อถือ ศรัทธา ทั้งพระหลักเมืองปะทิว หลวงปู้จีต ปุญฺญสโร อดีตเจ้าอาวาสวัดถ้ำเขาพลู บ่อน้ำทิพย์ถ้ำเขาพลู และสิ่งศักดิ์สิทธิ์อื่น ๆ อีก ที่ประชาชนที่นับถือ ศรัทธา เมื่อประชาชนป่วยไข้ หรือไม่บายใจ ในเรื่องต่าง ๆ ก็จะบนบานสารกล่าว ว่าให้หายป่วยไข้ ก็หายป่วยไข้ หรือของหายก็ได้พบ หรือไม่สบายใจเรื่องใดก็ประสบความสำเร็จ ทุกคนก็สบายใจ ชุมชนก็อยู่กันอย่างมีความ เนื่องจากมีสิ่งศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ สังคมก็อยู่อย่างสงบสุข
การจัดงานเป็นประจำทุกปี
เริ่ม วันที่ 9 เดือน พฤษภาคม ถึง วันที่ 14 เดือน พฤษภาคม
งบประมาณที่ใช้
๑๐๐,๐๐๐ บาท
ได้รับงบประมาณจาก
- สำนักงานเทศบาลตำบลชุมโค จำนวน ๓๐,๐๐๐ บาท
- วัดถ้ำเขาพลู, ชมรมผู้สูงอายุบ้านถ้ำเขาพลู, สภาวัฒนธรรมอำเภอปะทิว และภาคเอกชน จำนวน ๗๐,๐๐๐ บาท
จำนวนคนที่ร่วมงานประเพณี(ในปีที่ผ่านมา)
ในปี พ.ศ. ๒๕๕๖ มีผู้เข้าร่วมกิจกรรมประมาณ ๓,๐๐๐ คน
ผู้จัด
หน่วยงานรับผิดชอบหลัก : สำนักงานเทศบาลตำบลชุมโค
ชื่อ – สกุล (เลขานุการคณะกรรมการจัดงาน) : นายประจวบ มิตรวงษา
ที่อยู่ : หมู่ ๕ ตำบลชุมโค อำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร
โทรศัพท์ : ๐ ๗๗๕๐ ๕๔๗๘
โทรสาร : ๐ ๗๗๕๐ ๕๔๗๗
หน่วยงาน/องค์กร/สถาบัน ที่ร่วมจัด
วัดถ้ำเขาพลู, ชมรมผู้สูงอายุบ้านถ้ำเขาพลู, สภาวัฒนธรรมอำเภอปะทิว, สภาวัฒนธรรมตำบลชุมโค, สถานศึกษา
การสร้างงานและรายได้
มีความสามารถในการผลิตเชิงปริมาณ พร้อมแสดง สาธิตและจำหน่ายในโอกาสต่างๆ มีการจัดกิจกรรมจำนวน ๑ ครั้ง ต่อปี (จำนวน ๗ วัน ๖ คืน) และมีการสร้างงานและรายได้ (ต่อครอบครัว/ชุมชน)

pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« มกราคม 2565 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
       1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดชุมพร
ชั้น ๑ อาคารศาลากลางจังหวัดชุมพร ถนนไตรรัตน์ ตำบลนาชะอัง
อำเภอเมืองชุมพร จังหวัดชุมพร๘๖๐๐๐
โทรศัพท์ ๐๗๗ ๖๑๓ ๖๔๘ /โทรสาร ๐ ๗๗๕๐ ๗๗๗๖
อีเมลล์ : [email protected] หรือ [email protected]
สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม