องค์ความรู้ทางวัฒนธรรม >> ประเพณีท้องถิ่น
แห่ผ้าห่มพระบรมธาตุสวี

วันที่ 16 มี.ค. 2563

ชื่อประเพณี : แห่ผ้าห่มพระบรมธาตุสวี
แหล่งที่มา : สภาวัฒนธรรมอำเภอสวี อำเภอ สวี จังหวัดชุมพร
ประเพณีเกี่ยวกับ : ศาสนา
ความเป็นมา (ภูมิหลัง/ความเชื่อ) วัดพระบรมธาตุสวี มีสิ่งศักสิทธิ์ที่คนให้ความเคารพและศรัทธา คือ พระบรมธาตุสวี จากเอกสารการศึกษาค้นคว้าและคำบอกเล่าต่อๆ กันมา ปรากฏว่า ประมาณปีพุทธศักราช ๑๘๐๓ กองทัพอโยธยา โดยการนำของท้าวพิชัยเทพเรืองพวา (ท้าวอู่ทองหรือพระเจ้าไชยเสน) ได้กรีฑาทัพลงมารุกรานอาณาจักรไทย ศรีธรรมาโศกราชในสมัยของพระเจ้าศรีธรรมาโศกราชที่ ๘ ซึ่งเสด็จนำทัพไปป้องกันข้าศึกทางเหนือ และได้ปะทะกันที่เมืองกำเนิดนพคุณ (อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์) กองทัพทั้งสองฝ่ายต่างรบพุ่งกันเป็นสามารถ และไม่สามารถแพ้กันได้อย่างเด็ดขาด จึงทำสัญญาสงบศึกต่อกัน พระเจ้าศรีธรรมาโศกราชก็นำเสด็จทัพกลับเมืองนครศรีธรรมราช ขณะที่พักกองทัพอยู่ ณ วัดร้างเก่าแก่แห่งหนึ่งในเขตอำเภอสวีปัจจุบัน มีเจดีย์ชำรุดพังทลายเป็นที่สังเกต ได้มีฝูงกามาจับกลุ่มวีปีก (กระพือปีก) อยู่ที่กองอิฐเจดีย์นั้น ส่งเสียงร้องเซ็งแซ่เป็นที่รำคาญแก่ไพล่พลและแม่ทัพนายกอง พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช จึงให้ทหารไปไล่กาฝูงนั้นแต่กาฝูงนั้นไม่ยอมบินหนี ยังคงบินวนเวียนกลับมาที่กองอิฐเจดีย์นั้นพร้อมวีปีกส่งเสียงร้องสนั่น พระเจ้าศรีธรรมาโศกราชทรงเห็นเป็นการผิดปกติและทอดพระเนตรเห็นกาเผือกตัวหนึ่งอยู่ในฝูงด้วย จึงให้ทหารรื้อกองอิฐเจดีย์ ปรากฏว่าพบฐานเจดีย์ใหญ่ เมื่อขุดภายในองค์พระเจดีย์นั้น ได้พบผอบทองคำบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ พระเจ้าศรีธรรมาโศกราชจึงรับสั่งให้แม่ทัพนายกองระดมพลทหารทำการบูรณะเจดีย์จนเสร็จเรียบร้อย นำผอบพระบรมสารีริกธาตุบรรจุไว้ตามเดิม และโปรดเกล้าฯ ให้จัดงานสมโภชเจดีย์ ๗ วัน ๗ คืน พร้อมทั้งพระราชทานนามเจดีย์นั้นว่า "พระบรมธาตุกาวีปีก” ต่อมาคำว่า "ปีก” ถูกตัดหายไปเรียกกันว่า "พระบรมธาตุกาวี” และก่อนที่พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช จะเสด็จยกทัพกลับทรงห่วงใยพระบรมธาตุว่าจะไม่มีผู้ดูแลรักษา จึงเรียกบรรดาทหารในกองทัพที่กำลังนอนหลับสนิท ในขณะนั้นมีทหารคนหนึ่งชื่อ "เมือง” ขานรับพระองค์จึงมีรับสั่งถามว่าต้องการจะดูแลรักษาพระบรมธาตุแห่งนี้ไหม นายเมืองขานรับอาสาพระองค์จึงสั่งให้ทหารตัดศีรษะนายเมืองเซ่นสรวงบูชาไว้ในศาลเพียงตา ศาลนี้จึงได้รับการขนานนามว่า "พระเสื้อเมือง” ให้เป็นผู้เฝ้ารักษาอยู่คู่พระบรมธาตุสวี สืบมาในปัจจุบัน ศาลแห่งนี้ยังคงมีคนทั่วไปเคารพนับถือในฐานะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ โดยเฉพาะชาวไทยเชื้อสายจีน ต่อมาศาลพระเสื้อเมืองมีสภาพชำรุด ทรุดโทรมทางกรมศิลปากรจึงได้ออกแบบอาคารใหม่ให้มีลักษณะสอดคล้องกับพระบรมธาตุสวี โดยมีอาคารไทย หลังคาจั่ว มุงกระเบื้องดินเผาเคลือบ ผนังก่ออิฐฉาบปูน ด้านหน้ามีราวระเบียงลวดบัว พื้นอาคารปูด้วยกระเบื้องเคลือบ ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (พุทธศักราช ๒๓๗๕) เกิดเมืองสวีขึ้น พระธาตุแห่งนี้จึงได้ชื่อว่า "พระธาตุสวี” อย่างเป็นทางการตั้งแต่นั้นมา พระธาตุสวีเป็นปูชนียสถานที่สำคัญของชุมชน เนื่องจากมีพระบรมสารีริกธาตุบรรจุอยู่ในเจดีย์ ประชาชนในท้องถิ่นมีความศรัทธา และให้ความเคารพพระธาตุในฐานะสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของชาวอำเภอสวีและอำเภอใกล้เคียง ที่มา : วัดพระธาตุสวี และสำนักโบราณคดี และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๑๑ นครศรีธรรมราช มีตำนานเล่าถึงประวัติการสร้างพระบรมธาตุสวี ว่าเมื่อครั้งที่พระเจ้าศรีธรรมาโศกราชแห่งนครศรีธรรมราชเสด็จยกทัพมานำรี้พลมาพักที่วัดแห่งนี้ ได้พบกาเผือกและกาฝูงหนึ่งเกาะอยู่บนกองอิฐ กระพือปีกและส่งเสียงร้อง พระองค์จึงทรงให้รื้อกองอิฐที่กองทัพกันออกจากฐานเจดีย์ใหญ่ เมื่อขุดลึกลงไปได้พบผอบบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ จึงให้แม่ทัพนายกอง ไพร่พลช่วยกันสร้างเจดีย์ขึ้นมาใหม่แทนที่เดิม พร้อมทั้งจัดงานสมโภชเป็นเวลา ๗ วัน ๗ คืน จากนั้นพระราชทานชื่อว่า "พระบรมธาตุกาวีปีก” (วีปีก แปลว่า กระพือปีก) ต่อมาเรียกกันว่าพระบรมธาตุกาวี และคำว่า "กาวี” ได้เพี้ยนจนกลายเป็น "สวี” ในปัจจุบัน ก่อนที่พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช จะเสด็จยกทัพกลับทรงห่วงใยพระบรมธาตุว่าจะไม่มีใครดูแลรักษา จึงสั่งเรียกบรรดาทหารในกองทัพที่กำลังนอนหลับสนิท ในขณะนั้นมีทหารคนหนึ่งชื่อเมืองขานรับ พระองค์จึงมีรับสั่งถามว่าต้องการจะดูแลรักษาพระบรมธาตุแห่งนี้ไหม นายเมืองขานรับอาสา จึงสั่งให้ทหารตัดศีรษะนายเมืองเซ่นสรวงบูชาไว้ในศาลเพียงตา ศาลนี้จึงได้ขนานนามว่า "ศาลพระเสื้อเมือง” อยู่คู่พระบรมธาตุสวีสืบมาในปัจจุบัน วัดพระบรมธาตุสวี เป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ของอำเภอสวี จังหวัดชุมพร มีเด็ก เยาวชน และประชาชนทั้งในพื้นที่จังหวัดชุมพร ต่างจังหวัด และมีนักท่องเที่ยวซึ่งเป็นชาวต่างชาติเดินทางมาสักการบูชาพระบรมธาตุสวีตลอดทั้งปี รวมถึงได้จัดกิจกรรมในวันสำคัญทางศาสนา กิจกรรมปฏิบัติธรรม เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ ทั้งนี้ ชาวอำเภอสวีได้จัดกิจกรรมสืบสานประเพณีวัฒนธรรมแห่ผ้าห่มพระบรมธาตุสวี ในวันอาสาฬหบูชาเป็นประจำทุกปี
อัตลักษณ์ (ที่โดดเด่น) พระบรมธาตุสวี เป็นโบราณสถานแห่งหนึ่งที่เก่าแก่ที่สุดของจังหวัดชุมพร มีลักษณะรูปแบบ พระบรมธาตุเจดีย์นครศรีธรรมราช สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา และได้บูรณะซ่อมแซมหลายครั้ง ครั้งล่าสุดเมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๓๙ โดยกรมศิลปากร ในปัจจุบันพระบรมธาตุสวี มีลักษณะเป็นเจดีย์ทรงระฆังตั้งอยู่บนฐานสี่เหลี่ยมสองชั้น ฐานชั้นล่างกว้าง ๘.๕๐ เมตร ประดับด้วยรูปช้างโผล่ศีรษะ และขาหน้าเสมือนค้ำเจดีย์ไว้ด้านละ ๓ ซุ้ม สลับกับรูปยักษ์ถือกระบอง และประดับด้วยเสาหล่อ ๖ ต้น (เว้นต้นทิศใต้) มีบันไดทางขึ้น จึงมีช้างเพียง ๒ ซุ้ม มุมทั้งสี่ของฐานเจดีย์จำลองเลียนแบบเจดีย์ประธานฐาน ชั้นบนมีพระพุทธรูปปางสมาธิประทับนั่งในซุ้ม มุมทั้ง ๔ ของฐานเจดีย์จำลอง ประดับไว้เช่นเดียวกับตัวเจดีย์ เป็นทรงระฆังคว่ำเหนือขึ้นไปเป็นเสาหารก้านฉัตร บัวเถา ปล้องฉัตร ๗ ชั้น บนสุดเป็นปลียอดและเม็ดน้ำค้าง พระบรมธาตุสวี มีคุณค่าทางจิตใจต่อประชาชนชาวอำเภอสวีและพื้นที่อำเภอใกล้เคียง จึงได้จัด ประเพณีแห่ผ้าห่มพระบรมธาตุสวี ในวันอาสาฬหบูชาของทุกปี เพื่อเป็นการอนุรักษ์ ส่งเสริมให้เป็นงานประเพณีที่คงอยู่คู่กับชาวอำเภอสวีและอำเภอใกล้เคียง และในปี ๒๕๕๕ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานผ้าห่มพระบรมธาตุสวีเป็นครั้งแรก รูปแบบ วิธีการของกิจกรรมประเพณีที่ชัดเจน ๑. จัดพิธีสมโภชน์ผ้าห่มพระบรมธาตุสวี และมีแสดงด้านวัฒนธรรม อาทิ หลังตะลุง มโนราห์ เป็นต้น ๒. จัดขบวนแห่ผ้าห่มพระบรมธาตุสวีรอบตลาดสวี และแห่ไปยังท่าเรือตลาดล่างเพื่อแห่ผ้า ทางน้ำไปสู่วัดพระบรมธาตุสวี และมีการขับเสภาไปตลอดเส้นทาง โดยมีระยะทาง ๑ กิโลเมตร ๓. ประธานในพิธีไปรับผ้าห่มพระธาตุสวี ณ ท่าน้ำวัดพระสงฆ์สวดชยฺนโต ๓ จบ ๔. กลองยาวนำขบวนแห่ผ้ารอบพระบรมธาตุสวี จำนวน ๓ รอบ ๕. นำผ้าห่มพระบรมธาตุสวี ๖. เปลี่ยนผ้าอังสะพระพุทธรูปรอบศาลาราย จำนวน ๑๐๘ องค์
ความสำคัญและคุณค่าทางสังคมและทางจิตใจที่มีในวิถีการดำเนินชีวิตของชุมชน นั้นๆ
วัดพระบรมธาตุสวี เป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ของอำเภอสวี จังหวัดชุมพร มีเด็ก เยาวชน และประชาชนทั้งในพื้นที่จังหวัด ต่างจังหวัด และมีนักท่องเที่ยวซึ่งเป็นชาวต่างชาติเดินทางมาสักการบูชาพระบรมธาตุสวี ตลอดทั้งปี รวมถึงได้จัดกิจกรรมในวันสำคัญทางศาสนา กิจกรรมปฏิบัติธรรม เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ และกิจกรรมอย่างหนึ่งที่สำคัญที่มีความสำคัญของชุมชนและมีคุณค่าทางจิตใจของชาวอำเภอสวีและพื้นที่อำเภอใกล้เคียง คือ ประเพณีแห่ผ้าห่มพระบรมธาตุสวี ซึ่งได้จัดประเพณีแห่ผ้าห่มพระบรมธาตุสวีในวันอาสาฬหบูชาเป็นประจำทุกปี เพื่อเป็นการอนุรักษ์ ส่งเสริมให้เป็นงานประเพณีที่คงอยู่คู่กับชาวอำเภอสวีและอำเภอใกล้เคียงต่อไป และในปี ๒๕๕๕ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานผ้าห่มพระบรมธาตุสวีเป็นครั้งแรก
การจัดงานเป็นประจำทุกปี
วันตามจันทรคติหรือสุริยคติ วันอาสาฬหบูชาของทุกปี
งบประมาณที่ใช้
๓๑๐,๐๐๐.- บาท
ได้รับงบประมาณจาก
- องค์การบริหารส่วนจังหวัดชุมพร จำนวน ๕๐๐,๐๐๐.- บาท
- องค์การบริหารส่วนตำบลสวี จำนวน ๕๐,๐๐๐.- บาท
จำนวนคนที่ร่วมงานประเพณี(ในปีที่ผ่านมา)
๕,๐๐๐ คน
ผู้จัด
หน่วยงานรับผิดชอบหลัก : องค์การบริหารส่วนตำบลสวี
ชื่อ – สกุล (เลขานุการคณะกรรมการจัดงาน) : นายกองค์การบริหารส่วนตำบลสวี
ที่อยู่ : องค์การบริหารส่วนตำบลสวี ตำบลสวี อำเภอสวี จังหวัดชุมพร ๘๖๐๐๐
โทรศัพท์ : ๐ ๗๗๕๓ ๘๑๔๓
โทรสาร : ๐ ๗๗๕๓ ๘๐๐๔
หน่วยงาน/องค์กร/สถาบัน ที่ร่วมจัด : องค์การบริหารส่วนตำบลนาโพธิ์, สภาวัฒนธรรมอำเภอสวี, โรงเรียนสวีวิทยา
การสร้างงานและรายได้
มีความสามารถในการผลิตเชิงปริมาณ พร้อมแสดง สาธิตและจำหน่ายในโอกาสต่างๆ จากการจำหน่ายดอกไม้ ธูปเทียนสำหรับสักการะพระบรมธาตุสวี ในวันสำคัญทางศาสนา จำหน่ายอาหารพื้นบ้าน สินค้าotop และมีการสร้างงานและรายได้ (ต่อครอบครัว/ชุมชน)

pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« มกราคม 2565 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
       1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดชุมพร
ชั้น ๑ อาคารศาลากลางจังหวัดชุมพร ถนนไตรรัตน์ ตำบลนาชะอัง
อำเภอเมืองชุมพร จังหวัดชุมพร๘๖๐๐๐
โทรศัพท์ ๐๗๗ ๖๑๓ ๖๔๘ /โทรสาร ๐ ๗๗๕๐ ๗๗๗๖
อีเมลล์ : [email protected] หรือ [email protected]
สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม