องค์ความรู้ทางวัฒนธรรม >> โบราณสถาน โบราณวัตถุ
ภูเขารับร่อ

วันที่ 12 ก.ค. 2559

ที่ตั้ง
          วัดถ้ำรับร่อหมู่ ๔ ตำบลท่าข้ามอำเภอท่าแซะจังหวัดชุมพร

ประวัติความเป็นมา
          สิ่งสำคัญ
                ๑. ภูเขารับร่อ
                ๒. ถ้ำพระ
                ๓. ถ้ำไอ้เต
                ๔. พระพุทธรูป
                ๕. ภาพเขียนสีบนผนังถ้ำ
                ๖. รอยพระพุทธบาทจำลอง ทำจากหินทรายสีแดง


ประวัติ
          ภูเขารับร่อเป็นภูเขาปูนวางตัวในแนวเกือบจะตามแกนทิศเหนือ - ทิศใต้ขนาดยาวประมาณ ๒ กิโลเมตร กว้างประมาณ ๑.๒๕ กิโลเมตร ยอดสูงสุดอยู่ทางตอนใต้ของภูเขาสูงประมาณ ๑๘๑ เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง โบราณสถานตั้งอยู่ในเขตวัดเทพเจริญหรือวัดถ้ำรับร่อ อยู่ทางทิศใต้ของภูเขา ชื่อภูเขารับร่อนี้ เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า เขาพระ ตามตำนานและนิทานพื้นบ้านเชื่อกันว่าบริเวณรอบ ๆ เขารับร่อเป็นที่ตั้งเมืองโบราณ ชื่อเมืองอุทุมพร ร่วมสมัยกับเมืองนครศรีธรรมราช ซึ่งจะสร้างโดยพระเจ้าศรีธรรมโศกราช เมืองอุทุมพรเป็นเมืองรักษาด่านทางข้ามคอคอดคาบสมุทรมลายู มีสำเภาจีนมาค้าขาย และได้รับอิทธิพลพุทธศาสนามาจากเมืองนครศรีธรรมราช จึงได้สร้างพระพุทธรูปปูนปั้นองค์ใหญ่ เรียก "พระหลักเมือง” หรือพระปู่หลักเมือง เป็นพระประธาน ประดิษฐานอยู่กลางถ้ำพระ ถ้ำพระนี้ก็เรียกว่า "ถ้ำทะเลเซียะ” ตามชื่อคลองทะเลเซียะที่ไหลผ่านหน้าภูเขาทางด้านทิศใต้ ไหลไปรวมกับคลองรับร่อและคลองรับรับร่อไหลไปบรรจบกับคลองท่าแซะ มีเรื่องเล่าว่าเมื่อเสร็จจากการสร้างพระพุทธรูปหลักเมืองแล้ว มีทรัพย์สินเงินทองที่ประชาชนนำมาร่วมกันสร้างเหลืออีกมาก จึงนำมาฝังไว้ที่ถ้ำอีกถ้ำหนึ่ง ซึ่งอยู่ใกล้เคียงกัน แล้วเขียนรูปพระพุทธไสยาสน์ลงสีไว้ที่ผนังถ้ำ ชาวบ้านเล่าลือต่อกันมาว่า ภาพบนผนังสร้างไว้เพื่อเฝ้าสมบัติเรียกกันว่า "ไอ้เต” ลบเท่าใดก็ไม่หมด ทำให้มีผู้รู้เท่าไม่ถึงการณ์เอาผ้าชุบน้ำมาทดลองลบสี และยังมีปริศนาลายแทงที่ว่า "ไอ้เต ไอ้เต เอาลูกใส่เปล เอาตีนคาใน น้ำมันสองขวด ค่อยนวดค่อยไป ผู้ใดคิดได้ อยู่ใต้ไอ้เต” มีผู้เชื่อตามลายแทงมาขุดหาสมบัติในถ้ำ แต่ไม่มีผู้ใดได้ไป เพราะเมื่อมาขุดก็จะถูกงูใหญ่ไล่กัดบ้าง ถูกเสียงลึกลับไล่ตะเพิดบ้าง ด้วยเหตุที่ถ้ำรับร่อมีพระพุทธรูปลักเมือง ทำให้นักวิชาการท้องถิ่นสันนิษฐานว่า บริเวณชุมชนโบราณแถบนี้คงจะเป็นที่ตั้งเมืองชุมพรเก่า ร่วมสมัยพระเจ้าศรีธรรมโศกราชแห่งนครศรีธรรมราช ทั้งนี้ตามตำนานเมืองนครศรีธรรมราช ได้กล่าวถึงพระยาศรีธรรมโศกราชสร้างเมือง ๑๒ นักษัตร ปีมะแมมีเมืองชุมพรถือตราแพะ เมืองชุมพรในสมัยนั้นจึงน่าจะเป็นเมืองอุทุมพรที่ท่าแซะ อย่างไรก็ดีเรื่องดังกล่าวนี้ ยังต้องค้นหาหลักฐานทางประวัติศาสตร์ และศึกษากันต่อไป หลักฐานที่เก่าที่สุดในปัจจุบันพบว่าแหล่งโบราณคดีเขารับร่อมีมนุษย์อยู่ อาศัย ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ได้พบเครื่องมือขวานหินขัด และเศษภาชนะดินเผาในถ้ำต่าง ๆ ภายในภูเขารับร่อ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าพื้นที่บริเวณนี้มีมนุษย์อยู่อาศัยมาแล้วไม่น้อยกว่า ๒,๐๐๐ ปี เป็นอย่างน้อยรูปแบบศิลปกรรม

          โบราณสถานเขารับร่อมีถ้ำสำคัญอยู่ ๓ ถ้ำ คือ ถ้ำไทร ถ้ำพระและถ้ำไอ้เต ถ้ำไทรนั้นไม่มีโบราณวัตถุ มีเพียงหินงอกหินย้อยตามธรรมชาติ หลักฐานทางประวัติศาสตร์ โบราณคดีอยู่ที่ถ้ำพระและถ้ำไอ้เต ดังรายละเอียดต่อไปนี้
                     - ถ้ำพระ ๒๐๐x๒๐๐ เซนติเมตร จำนวน ๓ องค์ คงสร้างขึ้นสมัยอยุธยาประมาณพุทธศตวรรษที่ ๒๒ – ๒๓ ภายในถ้ำมีพระพุทธรูปปูนปั้น พระพุทธรูปสำริดสมัยอยุธยา พระพุทธรูปแกะสลักจากไม้ รวมแล้ว
นับเป็นร้อย ๆ องค์ มีทั้งพระพุทธไสยาสน์พระพุทธรูปปางมารวิชัยฝีมือช่างท้องถิ่น ซึ่งได้รับอิทธิพลทั้งจากศิลปะท้องถิ่นภาคใต้และภาคกลางปะปนกัน พระประธานหรือหลวงพ่อปู่ลักเมืองเป็นพระพุทธรูปปูนปั้นองค์ใหญ่อยู่กลางถ้ำสูง ๔ เมตร หน้าตักกว้างราว ๓ เมตร ลักษณะพุทธศิลป์แบบศิลปอยุธยา พระพุทธรูปอื่น ๆ ที่เลียนแบบศิลปะสุโขทัยก็มี
                    - ถ้ำไอ้เต มีภาพเขียนสีสมัยประวัติศาสตร์เขียนเป็นรูปพระพุทธไสยาสน์อยู่เหนือพื้นถ้ำ ประมาณ ๔๐ เซนติเมตร องค์พระยาว ๔.๘๐ เมตร กว้าง ๒ เมตร พระเศียรหันสู่ทิศตะวันตกเฉียงใต้ พระพักตร์หันไปทางทิศตะวันออกตัดเส้นสีแดงดำเป็นโครงร่าง รอบองค์พระลงสีเป็นส่วน ๆ พระเศียรและพระเกศลงสีดำ พระพักตร์และพระกรลงสีขาว พระวรกายครองผ้าลงสีส้มเหลืองแบบเดียวกันกับสีผ้าครองของสงฆ์ ไม่แสดง รายละเอียด
ของพระเนตร พระนาสิก และพระโอษฐ์บนพระพักตร์ ซึ่งมีรูปค่อนข้างเหลี่ยม มีพระอุษณีษ์นูนสูงต่อด้วยเปลว ซึ่งลงสีขาวตัดเส้นสีดำ ส่วนปลายพระบาทไม่ชัดเจนสำหรับรอยพระพุทธบาทหินทราย ขนาดยาวประมาณ ๑ เมตร ประดิษฐานอยู่ที่ศาลาบริเวณเชิงเขา ลักษณะรอยพระพุทธบาทสลักลวดลายคล้ายสัญลักษณ์ของราชวงศ์ปทุมวงศ์ ของพระเจ้าศรีธรรมโศกราชแห่งนครศรีธรรมราช มีรูปแพะซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของเมืองชุมพร ซึ่งตามตำนานเมืองนครศรีธรรมราช มีเมืองชุมพร (ปีมะแม) ถือตราแพะลักษณะรูปแบบศิลปกรรมน่าจะสร้างขึ้นสมัยอยุธยาตอนต้น หรือไม่เก่าไปพุทธศตวรรษที่ ๑๙
                   - การถือครองที่ดินหรือผู้ดูแล วัดเทพเจริญ (ถ้ำรับร่อ)
                   - การใช้งานในปัจจุบัน เป็นวัดในพุทธศาสนา ส่วนถ้ำรับร่อเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของวัด ทางวัดเปิดให้ประชาชนทั่วไปขึ้นไปสักการะพระพุทธรูป ในเทศกาลสำคัญจะมีงานประจำปีให้พุทธศาสนิกชนขึ้นมาสักการะ งานใหญ่ที่สุดคือ เทศกาลสงกรานต์


สภาพปัจจุบัน
          ถ้ำรับร่อใช้เป็นสถานที่พระสงฆ์ปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน และได้รับการพัฒนาเป็นแหล่องท่องเที่ยว โดยวัดเทพเจริญเป็นผู้ดูแลรักษา และใช้ถ้ำเป็นพุทธสถาน ถ้ำที่สำคัญที่สุดคือ ถ้ำพระ เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ซึ่งปัจจุบันพระพุทธรูปปูนปั้นจำนวนหลายองค์ได้ชำรุดทรุดโทรมลงมาก ควรที่จะได้รับการอนุรักษ์ความถูกต้องตามหลักวิชาการ ปัจจุบันทางวัดได้สร้างบันไดปูนเพื่อขึ้นสู่ถ้ำทำป้ายประวัติติดไว้ที่หน้าถ้ำ
pic
pic
pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« สิงหาคม 2565 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดชุมพร
ชั้น ๑ อาคารศาลากลางจังหวัดชุมพร ถนนไตรรัตน์ ตำบลนาชะอัง
อำเภอเมืองชุมพร จังหวัดชุมพร๘๖๐๐๐
โทรศัพท์ ๐๗๗ ๖๑๓ ๖๔๘ /โทรสาร ๐ ๗๗๕๐ ๗๗๗๖
อีเมลล์ : [email protected] หรือ [email protected]
สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม