สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพัทลุง



องค์ความรู้ทางวัฒนธรรม >> อาหารพื้นเมือง
แกงขี้เหล็ก

วันที่ 22 ก.ย. 2564

แกงขี้เหล็ก

๑. ชื่ออาหาร แกงขี้เหล็ก

๒. แหล่งที่มา ชุมชนบ้านโคกวัด

๓. ประเภท อาหารในชีวิตประจำวัน

๔. ความเป็นมา
ต้นขี้เหล็ก เป็นไม้ยืนต้นที่ขึ้นอยู่ทั่วไปในภาคใต้ ซึ่งสามารถนำส่วนต่าง ๆ มาใช้ประโยชน์ได้หมดไม่ว่าจะเป็นใบ ดอก ราก ลำต้น หรือกิ่ง สำหรับการใช้แกงนั้นจะใช้เฉพาะใบส่วนยอด และดอกเท่านั้น ขี้เหล็กมีสรรพคุณทางยา ช่วยในการขับระดูขาวในสตรี รักษาโรคนอนไม่หลับ ดับพิษไข้ บำรุงธาตุ แก้โรคกระษัย แก้นิ่ว ขับปัสสาวะเป็นยาระบาย บำรุงน้ำดี รักษาความดันโลหิตสูง
แกงขี้เหล็กอาหารไทยโบราณ เป็นแกงที่ทำได้ไม่ยาก แต่ขั้นตอนในการทำต้องใช้เวลานาน เด็กสมัยนี้ไม่ค่อยมีโอกาสที่จะกินแกงขี้เหล็ก หรือกินแล้วอาจจะไม่ชอบ โดยคิดว่าแกงขี้เหล็กนั้นมีรสขม เคล็ดลับของการแกงขี้เหล็กไม่ให้มีรสขม คือ ก่อนนำใบและดอกขี้เหล็กมาปรุงอาหาร เพื่อไม่ให้รสขมเกินไปควรต้มใบและดอกของขี้เหล็กแล้วเทน้ำทิ้งหลายๆ ครั้ง
ในปัจจุบันนี้ สามารถหาซื้อรับประทานแกงขี้เหล็กได้ตามร้านค้าและตลาดนัดทั่วไป

๕. อัตลักษณ์ (ที่โดดเด่น)
แกงขี้เหล็กเป็นอาหารคาวพื้นบ้านที่นิยมรับประทานกันทั่วไป อัตลักษณ์โดนเด่นของแกงขี้เหล็กคือ รสชาติของอาหารที่มีความอร่อยรสขมนิดๆ หวานมันกะทิสด

๖. ความสำคัญและคุณค่า
แกงขี้เหล็กเป็นอาหารพื้นบ้านที่มีสรรพคุณทางยาบำรุงธาตุ แก้โรคกระษัย แก้นิ่ว ขับปัสสาวะเป็นยาระบาย บำรุงน้ำดี รักษาความดันโลหิตสูง

๗. องค์ประกอบของอาหาร (สูตร)
เครื่องปรุง/ส่วนผสม
      ๑. ปลาย่างแกะเนื้อ ๓๐๐ กรัม
      ๒. ขี้เหล็ก (ดอก หรือใบ หรือผสมกัน) ๒ ถ้วย
      ๓. หัวกะทิ ๑ ถ้วย
      ๔. หางกะทิ ๒ ถ้วย
      ๕. กะปี ๑ ช้อนชา
      ๖. เกลือ ๑ ช้อนชา
      ๗. พริกขี้หนูแห้ง ๑๐ เม็ด
      ๘. ตะไคร้ (ซอย) ๒ ต้น
      ๙. ขมิ้น ๑ – ๒ แง่ง
      ๑๐.กระเทียม ๒ – ๓ กลีบ
      ๑๑.หอม ๒ หัว ๑๒. นำตาลปีบ

๘. วิธีการประกอบอาหาร
ขั้นตอนวิธีทำ 
      ๑. นำใบขี้เหล็ก หรือใบผสมดอกอย่างละครึ่งก็ได้ต้มน้ำทิ้ง ๒ – ๓ ครั้งบีบเอาน้ำออก
      ๒. นำขี้เหล็กหั่นหยาบ ๆ
      ๓. นำ ขมิ้น ตระไคร้ พริกขี้หนูแห้ง หอม กระเทียมใส่ครกรวมกันตำให้ละเอียดเพื่อทำเป็นเครื่องแกง
      ๔. ละลายเครื่องแกงกับหัวกะทิตั้งไฟเคี่ยวให้หอม
      ๕. เติมหางกะทิ ใส่ขี้เหล็ก ปลาย่าง เคี่ยวให้เดือด
      ๖. ปรุงรสด้วย เกลือ น้ำตาลปีบ ชิมรสตามชอบ
เทคนิคในการทำ (เคล็ดลับ)
      ๑. หัวกะทิชนิดต้องเข้มข้นจึงจะอร่อย
      ๒. ตำเนื้อปลาย่างใส่ในน้ำแกงบ้างเล็กน้อยอย่ามาก เพราะจะทำให้น้ำแกงกร่อย

๙.คุณค่าโภชนาการ
      ๑. มีคุณค่าอาหารทางโภชนาการ
      ๒. รับประทานอาหารเป็นยา
          ๒.๑ ขมิ้น สารสีเหลือส้มในขมิ้น หรือสารเคอร์คิวมิน (Curcumin) ช่วยลดและยับยั้งการหลั่งกรด ในกระเพาะอาหารได้ เป็นอย่างดี มีสรรพคุณแก้ท้องอืดท้องเฟ้อ ลดไข้เรื้อรัง ท้องร่วง และลด ความเสี่ยงการเกิดโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่
          ๒.๒ พริกขี้หนู มีสรรพคุณช่วยขับลม ขับเหงื่อ แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ แก้ไข้หวัด และลดอาการ เจ็บปวดขัดยอกตามร่างกาย 
          ๒.๓ พริกไทย มีสรรพคุณขับลม บรรเทาอาการจุกเสียด ท้องอืดท้องเฟ้อ ละลายเสมหะ และ บำรุงธาตุต่าง ๆ ในร่างกาย
          ๒.๔ ตะไคร้ มีสรรพคุณช่วยลดอาการจุกเสียด ท้องอืดท้องเฟ้อ ช่วยขับลม ขับปัสสาวะ รักษาอาการอาหารย่อยยาก บำรุงกำลังวังชา ประจำเดือนไม่ปกติ หรือแม้กระทั่งโรคเบาหวาน
          ๒.๕. กระเทียม มีวิตามินเอ บี๑ บี๒ และ ซี สรรพคุณ รับประทานประจำช่วยป้องกันโรคมะเร็ง บำรุงหัวใจได้เป็นอย่างดี นอกจากนั้นยังช่วยแก้ความดันโลหิตสูง แก้โรคเบาหวาน 
          ๒.๖ ขี้เหล็ก ช่วยในการขับระดูขาวในสตรี รักษาโรคนอนไม่หลับ ดับพิษไข้ บำรุงธาตุ แก้โรค กระษัยแก้นิ่ว ขับปัสสาวะ เป็นยาระบาย บำรุงน้ำดี รักษาโรคความดันโลหิตสูง

๑๐. เอกสารอ้างอิง/บรรณานุกรม
ที่มาของข้อมูล ผลของส่วนสกัดดอกและใบขี้เหล็กต่อการลดน้ำตาลในเลือด หน่วยวิจัยนวัตกรรมและ 
                    ผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย หน้า ๔๕ – ๔๗
ผู้บอกข้อมูล    ชื่อ นางเตือนใจ หนูจีนเส้ง ที่อยู่บ้านเลขที่ ๓๐๕ หมู่ที่ ๓ ตำบลควนขนุน อำเภอควนขนุน
                    จังหวัดพัทลุง เบอร์โทร ๐๘๙ ๖๙๐๗๖๘๒

ผู้รวบรวม นางจิรภา ช่วยเมือง นักวิชาการวัฒนธรรมชำนาญการ
pic
pic
pic
pic
pic
pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« พฤศจิกายน 2564 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพัทลุง และงานประสานขอพระราชทานเพลิง ตั้งอยู่ : ศาลากลางจังหวัดพัทลุง (หลังเก่า) ชั้น ๒
ตำบลคูหาสวรรค์ อำเภอเมืองพัทลุง จังหวัดพัทลุง ๙๓๐๐๐
โทรศัพท์ ๐๗๔ ๖๑๗๙๕๘ โทรสาร ๐๗๔ ๖๑๗๙๕๙
 
กลุ่มพิธีการศพที่ได้รับพระราชทาน ตั้งอยู่ : วัดภูผาภิมุข ตำบลคูหาสวรรค์ อำเภอเมืองพัทลุง จังหวัดพัทลุง ๙๓๐๐๐
โทรศัพท์ ๐๗๔ ๖๑๕๓๔๘ โทรสาร ๐๗๔ ๖๑๐๙๐๙
สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม