สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพัทลุง



องค์ความรู้ทางวัฒนธรรม >> วันสำคัญ
วันวิสาขบูชา

วันที่ 23 ก.ย. 2564

วันวิสาขบูชา

1. วันวิสาขบูชา
 
2. ความหมาย
วันวิสาขบูชา คือ การบูชาในวันเพ็ญเดือนวิสาขะ (เดือน 6) ซึ่งมีเหตุการณ์สำคัญ เกิดขึ้น 3 ประการ ดังนี้
1) เป็นวันประสูติ พระพุทธเจ้าได้อุบัติขึ้นบนผืนโลก ณ ลุมพินีวัน เมื่อวันเพ็ญเดือน 6 ก่อนพุทธศักราช 80 ปี
2) เป็นวันตรัสรู้ พระพุทธเจ้าได้ตรัสรู้อนุตตรสัมโพธิญาณ ณ ร่มต้นอัสสัตถพฤกษ์ หรือ ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ใกล้ฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา
3) เป็นวันปรินิพพาน พระพุทธเจ้าได้เสด็จดับขันธปรินิพพาน ก่อนพุทธศักราช 1 ปี ณ ป่าสาลวัน เมืองกุสินารา

3. ความสำคัญ
วันวิสาขบูชา มีความสำคัญในสถานะต่างๆ คือ
1) เป็นวันประกาศความยิ่งใหญ่ของมนุษย์ พระพุทธเจ้าทรงแสดงความยิ่งใหญ่ของมนุษย์เหนือเทวดา ตั้งแต่ประสูติจากพระครรภ์ของพระมารดาแล้ว โดยดำเนินได้ 7 ก้าว พร้อมเปล่งพระอาสภิวาจา "เราเป็นผู้เลิศสุดแห่งโลก เราเป็นผู้ใหญ่สุดแห่งโลก เราเป็นผู้ประเสริฐแห่งสุดโลก การเกิดครั้งนี้เป็นครั้งสุดท้าย บัดนี้จะไม่มีกาเกิดใหม่อีก” โลกในที่นี้คือ โลกมนุษย์ พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก
2) เป็นวันประกาศความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ของมนุษย์ มนุษย์มีภัยที่ไม่อาจหนีพ้นได้ คือ เกิด แก่ เจ็บ ตาย พระพุทธเจ้าทรงเห็นว่า ภัยที่ว่ามานี้เป็นของน่ากลัว เป็นทุกข์ใหญ่ของสัตว์โลก จึงทรงอุทิศพระองค์แสวงหาความหลุดพ้นจนกระทั่งได้ตรัสรู้ความจริงที่เรียกว่า อริยสัจ 4 การตรัสรู้ อริยสัจ 4 นี้ ถือว่าเป็นความยิ่งใหญ่ของมนุษย์ ในประเด็นที่ว่าอริยสัจ 4 นี้ เป็นความจริงที่ยังไม่เคยมีใคร (ทั้งมนุษย์และเทวดา) รู้มาก่อนและเป็นความจริงที่เมื่อรู้แล้วทำให้พ้นทุกข์ เพราะละกิเลสอันเป็นเหตุให้เกิดทุกข์ได้ ความสำเร็จครั้งนี้ มิได้เกิดประโยชน์แต่เฉพาะแก่มนุษย์เท่านั้น ยังเกิดประโยชน์แก่เทวดาด้วย เพราะพระพุทธเจ้าทรงสอนทั้งเทวดาและมนุษย์ให้เข้าใจความจริงนี้ จนได้รับการสดุดีพระเกียรติคุณต่างๆ อาทิ เป็นครูสอนเทวดาและมนุษย์ เป็นครูของโลก และเป็นดวงตาของโลก
3) เป็นวันสูญเสียครั้งยิ่งใหญ่ของโลก พระพุทธเจ้าทรงบำเพ็ญพุทธกิจประกาศพระธรรมอยู่ 45 พรรษา ทรงสร้างสังฆะ คือ สังคมใหม่ให้เป็นแบบอย่างของการอยู่ร่วมกัน แบ่งสมาชิกของสังฆะออกเป็น 4 กลุ่ม ที่เรียกว่า "บริษัท 4” คือ กลุ่มภิกษุ กลุ่มภิกษุณี กลุ่มอุบาสก กลุ่มอุบาสิกา ทรงประทานคำสอน คือ พระธรรมวินัย ไว้เป็นมรดกให้สาวกถือเป็นพระศาสดาแทนพระองค์ ทำให้โลกร่มเย็นด้วยสันติ และสว่างด้วยปัญญา ดังนั้น การเสด็จดับขันธปรินิพพานของพระองค์จึงทำให้โลกต้องพบกับการสูญเสียครั้งยิ่งใหญ่ เพราะขาดพระผู้เป็นที่พึ่ง ผู้เป็นประหนึ่งดวงตาของโลก

4. หลักธรรมเกี่ยวกับวันวิสาขบูชาที่ควรน้อมนำมาปฏิบัติ
1. กตัญญู คือ การรู้อุปการคุณที่ผู้อื่นทำไว้ก่อน คู่กับ กตเวที คือ การตอบแทนอุปการคุณที่ผู้อื่นทำไว้
2. อริยสัจ 4 ประการ คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค
ทุกข์ คือ สภาพที่กายและใจทนสภาพบีบคั้นได้ยาก
สมุทัย คือ เหตุแห่งทุกข์
นิโรธ คือ การดับทุกข์
มรรค คือ วิถีทางแห่งความดับทุกข์ หมายถึง ข้อปฏิบัติที่ให้บรรลุถึงความดับทุกข์ ได้แก่ มรรคมีองค์ 8 ประการ คือ สัมมาทิฎฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ
3. ความไม่ประมาท คือ การมีสติทั้งขณะทำ ขณะพูด และขณะคิด

5. แนวทางที่พึงปฏิบัติ
วันวิสาขบูชา ถือเป็นวันสำคัญยิ่งอีกวันหนึ่งในพระพุทธศาสนาที่ชาวพุทธพึงปฏิบัติเช่นเดียวกับวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาวันอื่นๆ และควรปฏิบัติกิจกรรมหลายอย่างหรือบางอย่างเป็นกรณีพิเศษ ในวันสำคัญวันนี้

แนวทางการปฏิบัติสำหรับพุทธศาสนิกชน
ให้ทาน ถวายภัตตาหารแด่พระภิกษุสามเณรในช่วงเช้าหรือเพล บริจาคทรัพย์ช่วยเหลือเกื้อกูล
ผู้ยากไร้และบำเพ็ญสาธารณประโยชน์
รักษาศีล สำรวมระวังกายและวาจา ด้วยการรักษาศีล 5 หรือ ศีล 8 พร้อมทั้งบำเพ็ญเบญจธรรมสนับสนุน
เจริญภาวนา บำเพ็ญภาวนาด้วยการไหว้พระ สวดมนต์และปฏิบัติสมาธิ และวิปัสสนาตามแนวสติปัฏฐาน
เวียนเทียน การเวียนเทียนเป็นการบูชาพระรัตนตรัยด้วยอามิสบูชาและปฏิบัติบูชา ในการนี้ควรแต่งกายให้สุภาพเพื่อเป็นการบูชาพระรัตนตรัย

6. กิจกรรมประเพณีที่เกี่ยวข้องกับวันสำคัญ
กิจกรรมสำหรับครอบครัว
1) ทำความสะอาดบ้านเรือน ประดับธงชาติ ธงธรรมจักรและจัดแต่งที่บูชาพระประจำบ้าน
2) ศึกษาเอกสาร หรือสนทนาเกี่ยวกับความสำคัญของวันวิสาขบูชารวมทั้งหลักธรรม คือ อริยสัจ 4 ความไม่ประมาทและแนวทางการปฏิบัติธรรมในครอบครัว
3) นำครอบครัวไปบำเพ็ญกุศล ทำบุญตักบาตร บริจาคทาน
4) ปฏิบัติธรรมที่วัด รักษาศีล ไหว้พระ สวดมนต์ ฟังธรรม เวียนเทียน เจริญจิตภาวนา

กิจกรรมสำหรับสถานศึกษา
1) ทำความสะอาดบริเวณโรงเรียน ประดับธงชาติและธงธรรมจักรและจัดโต๊ะหมู่บูชา
2) ครูและนักเรียนร่วมกันศึกษาถึงความสำคัญของวันวิสาขบูชารวมทั้งหลักธรรมคือ อริยสัจ 4 ความไม่ประมาท และแนวทางปฏิบัติธรรมในสถานศึกษา
3) ประกวดการอ่าน การเล่า และคัดลอกพระไตรปิฏกส่วนที่เกี่ยวข้องกับวันวิสาขบูชา
4) ครูนักเรียนจัดทำป้ายนิเทศ หรือจัดนิทรรศการ ประกวดเรียงความ ทำสมุดภาพ ตอบปัญหาธรรม บรรยายธรรม อภิปรายธรรม
5) ประกาศเกียรติคุณนักเรียนที่ประพฤติตัวเป็นแบบอย่างที่ดี
6) ครูพานักเรียนไปร่วมกิจกรรมกับชุมชนที่วัด บำเพ็ญกุศล ทำบุญตักบาตร บริจาคทาน รักษาศีล ฟังธรรม สนทนาธรรม เวียนเทียน เจริญจิตภาวนา และปลูกต้นไม้

กิจกรรมสำหรับสถานที่ทำงาน
1) ทำความสะอาดบริเวณที่ทำงาน ประดับธงชาติ ธงธรรมจักร และจัดโต๊ะหมู่บูชา
2) ประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับความสำคัญของวันวิสาขบูชา รวมทั้งหลักธรรม คือ อริยสัจ 4 ความ ไม่ประมาทและแนวทางกรปฏิบัติธรรมในสถานที่ทำงาน
3) จัดให้มีการบรรยายธรรม และสนทนาธรรม
4) ร่วมกันบำเพ็ญสาธารณประโยชน์ ปลูกต้นไม้ บริจาคโลหิต ฯลฯ
5) หัวหน้าหน่วยงานให้โอกาสผู้ร่วมงานไปบำเพ็ญกุศลตามประเพณีนิยม

กิจกรรมสำหรับหน่วยงานอื่นๆ ในสังคม (องค์กร สมาคม มูลนิธิ สื่อมวลชน ฯลฯ)
1) ประชาสัมพันธ์เรื่องวันวิสาขบูชา โดยใช้สื่อทุกรูปแบบ
2) จัดพิมพ์เอกสารเกี่ยวกับความสำคัญของวันวิสาขบูชาและหลักธรรม คือ อริยสัจ 4 ความไม่ประมาทและแนวทางปฏิบัติ เพื่อเผยแพร่ให้แก่ประชาชนในท้องถิ่น และตามสถานที่ชุมชน เช่น วัดหรือสถานปฏิบัติธรรม สนามบิน สถานีรถไฟ สถานีขนส่ง ศูนย์การค้า รวมทั้งบนยานพาหนะต่างๆ
3) เชิญชวนให้ประชาชนทั่วไป เข้าร่วมกิจกรรม ปฏิบัติธรรม และพิธีกรรมทางศาสนา เช่น ทำบุญตักบาตร ฟังธรรม รักษาศีล ไหว้พระสวดมนต์ สนทนาธรรม เวียนเทียน เจริญจิตภาวนา
4) รณรงค์ทางสื่อมวลชนต่างๆ ให้ลด ละ เลิก อบายมุข งดจำหน่ายสุราและสิ่งเสพติดทุกชนิด
5) ประกาศเกียรติคุณสถาบัน หรือบุคคลให้ทำคุณประโยชน์ต่อพระพุทธศาสนาและสังคม
6) รณรงค์ให้มีการรักษาสภาพแวดล้อม ปลูกต้นไม้ ทำความสะอาดสถานที่สาธารณะ
7) จัดประกวดกิจกรรมต่างๆ เช่น สวดมนต์ทำนองสรภัญญะ บรรยายธรรม แต่คำขวัญ แต่งบทร้อยกรอง และเรียงความเกี่ยวกับวันวิสาขบูชา

กิจกรรมสำหรับวัด
1) ก่อนถึงวันวิสาขบูชา
เจ้าอาวาสแจ้งแก่ภิกษุ สามเณร อุบาสก อุบาสิกา ในวันพระ ขึ้น 8 ค่ำ เดือน 6 ว่า ในวันพระหน้า คือ วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 เป็นวันทำพิธีวิสาขบูชา
2) ในวันวิสาขบูชา 
2.1 ภิกษุ สามเณร ศิษย์วัด คนวัด ช่วยกันทำความสะอาดบริเวณวัด ปูลาดอาสนะ จัดตั้งเครื่องสักการะ ตั้งน้ำใช้ น้ำฉัน และประดับธงธรรมจักร
2.2 เวลาเช้าและบ่ายมีการฟังพระธรรมเทศนา
2.3 เวลาค่ำ ให้ภิกษุ สามเณร อุบาสก อุบาสิกา พร้อมกันที่หน้าพระอุโบสถถือดอกไม้พร้อมธูปเทียน ก่อนจุดธูปเทียนให้พระสงฆ์ผู้เป็นประธานประกาศเตือนใจให้พุทธศาสนิกชนเกิดความเลื่อมในศรัทธาต่อการเวียนเทียน เพื่อระลึกถึงพระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณก่อนแล้วจึงจุดธูปเทียน
2.4 พระสงฆ์ผู้เป็นประธานนำกล่าวคำบูชาแล้วทำประทักษิณ คือ เดินเวียนไปทางที่มือขวาของตนหันเข้าหาพุทธสถาน เช่น พระอุโบสถ พระมหาธาตุเจดีย์ เป็นต้น จนครบ 3 รอบ แล้วจึงนำดอกไม้ธูปเทียนไปปักตามที่ที่กำหนด
2.5 จากนั้นภิกษุ สามเณรเข้าไปในอุโบสถ (คำเรียกโบสถ์สำหรับวัดราษฎร์) หรือพระอุโบสถ (คำเรียกโบสถ์สำหรับวัดหลวง) บูชาพระรัตนตรัย ทำวัตรเย็นแล้วให้อุบาสก อุบาสิกา ทำวัตรเย็น พระสังฆเถระแสดงธรรมเทศนา จากนั้นหากภิกษุ สามเณรสวดมนต์ทำนองสรภัญญะได้ก็ให้สวดด้วย
2.6 ก่อนจบกิจกรรมในวันวิสาขบูชาให้พุทธศาสนิกชนเจริญภาวนามัยกุศล ด้วยการไหว้พระสวดมนต์ นั่งสมาธิ แผ่เมตตา และสนทนาธรรม เป็นต้น ตามควรแก่อัธยาศัย

7. เอกสารอ้างอิง/บรรณานุกรม
- สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ, กระทรวงวัฒนธรรม. 2547. วันวิสาขบูชา แนวทางการปฏิบัติสำหรับพุทธศาสนิกชน. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ (ร.ส.พ.)
- วันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลของโลก 6 พฤษภาคม 2563 ฉบับกรมการศาสนา. 2563 กรุงเทพมหานคร

รวบรวมโดย นางสาวกัลยรัตน์ สุนทรชัยนุกุล นักวิชาการวัฒนธรรมชำนาญการ
pic
pic
pic
pic
pic
pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« ธันวาคม 2564 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
    1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพัทลุง และงานประสานขอพระราชทานเพลิง ตั้งอยู่ : ศาลากลางจังหวัดพัทลุง (หลังเก่า) ชั้น ๒
ตำบลคูหาสวรรค์ อำเภอเมืองพัทลุง จังหวัดพัทลุง ๙๓๐๐๐
โทรศัพท์ ๐๗๔ ๖๑๗๙๕๘ โทรสาร ๐๗๔ ๖๑๗๙๕๙
 
กลุ่มพิธีการศพที่ได้รับพระราชทาน ตั้งอยู่ : วัดภูผาภิมุข ตำบลคูหาสวรรค์ อำเภอเมืองพัทลุง จังหวัดพัทลุง ๙๓๐๐๐
โทรศัพท์ ๐๗๔ ๖๑๕๓๔๘ โทรสาร ๐๗๔ ๖๑๐๙๐๙
สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม