สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพัทลุง



องค์ความรู้ทางวัฒนธรรม >> ศิลปะการแสดง
ลิเกป่า

วันที่ 9 ก.ย. 2561

          ลิเกป่า อาจเรียกได้หลายชื่อ เช่น "ลิเกรำมะนา” หรือ "ลิเกบก” หรือ "แขกแดง” คำว่า "แขกแดง” ชาวภาคใต้หมายถึงแขกอาหรับ ถ้าใช้คำว่า "เทศ” จะหมายถึงคนอินเดีย เช่น เทศบังกาหลี(จากเบงกอล) เทศคุรา เทศขี้หนู (อินเดียใต้) ถ้าใช้คำว่า "แขก” หมายถึง แขกมลายและแขกชวา
          มีผู้กล่าวว่า ลิเกป่าได้แบบอย่างมาจากการร้องเพลงสรรเสริญพระผู้เป็นเจ้าของแขกเจ้าเซ็นที่เรียกว่า "ดิเกร์” ซึ่งเป็นภาษาเปอร์เซีย เพราะพวกเจ้าเซ็นมีเสียงไพเราะ เป็นที่นิยมฟังกันทั่วไป ต่อมา มีคนไทยหัดร้องเพลงดิเกร์ขึ้น ตอนแรกมีทำนองการใช้ถ้อยคำเหมือนกับเพลงสวด ต่อมาก็กลายเป็นแบบไทยและคำว่าดิเกร์ก็เปลี่ยนมาเป็นลิเกหรือยี่เก อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาจากเครื่องดนตรี รำมะนาที่ลิเกป่าใช้น่าจะได้แบบมาจากมลายู เพราะมลายูมีกลองชนิดหนึ่งเรียกว่า "ระบานา” ซึ่งมีสำเนียงคล้ายกับรำมมะนาของไทย ดังกล่าวแล้ว ลิเกป่าคณะหนึ่งๆ จะมีประมาณ ๒๐-๒๕ คน รวมทั้งลูกคู่ด้วย ตัวละครสำคัญๆ ก็มี แขกแดง ยาหยี เสนาและเจ้าเมือง ส่วนที่เหลือเป็นตัวประกอบ

          1. แขกแดง แต่งตัวนุ่งกางเกงขายาว นุ่งผ้าโปร่ง(ผ้าถุง)ไว้ข้างนอกสูงเพียงเข่าใส่เสื้อแขนยาวส่วนหมวกแต้มหนวดเคราให้รกรุงรังแขวน สร้อยหลายเส้น
          2. ยาหยี แต่งตัวคล้ายไทยมุสลิมภาคใต้ หรือแต่งแบบคนไทยทางฝั่งทะเลตะวันตก คือ ใส่เสื้อแขนยาว นุ่งผ้าปาเต๊ะ
          3. เสนา แต่งตัวแบบคนรับใช้
          4. เจ้าเมือง แต่งชุดข้าราชการไทยสมัยก่อน อาจจะเป็นเสื้อราชปะแตน นุ่งผ้าม่วง
 
เครื่องดนตรี  
          มีรำมะนา หรือโทน ๒-๓ ใบ โหม่ง ฉิ่ง ปี่ ซอ
เวทีการแสดง 
          ตอนแรกแสดงบนพื้นดิน เช่นเดียวกับโนราสมัยก่อน มีม่านกั้น ๒-๓ ชั้น แล้วแต่ความเหมาะสม แต่ระยะหลังๆ หากเป็นงานใหญ่ คนดูไม่ทั่วถึงก็ปลูกโรงโดยยกพื้นให้สูงขึ้น
 
          ลิเกป่ามักแสดงในงานรื่นเริง เช่น ขึ้นบ้านใหม่ แต่งงาน งานประเพณีต่างๆ และนิยมแสดงในเวลากลางคืนมากกว่ากลางวันการแสดงแขกหรืออกแขก (ซึ่งเป็นธรรมเนียมนิยมก่อนการแสดงเรื่อง)จะใช้เวลายืดหยุ่นได้ขึ้นอยู่กับผู้ชม และการใช้ปฏิภาณไหวพริบของผู้แสดง เมื่อแสดงแขกหรือออกแขก จบแล้ว จึงแสดงเรื่อง เดิมเรื่องที่นิยมแสดงได้แก่ โคบุตร จันทรโครพ ลักษณวงศ์ เป็นต้น
          การละเล่นพื้นบ้านและนาฏศิลป์ในจังหวัดพัทลุง ได้คลี่คลายเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย หลายอย่างเสื่อมความนิยมลงไปไม่ว่าจะเป็นการแสดงกาหลอ ลิเกป่า เพราะไม่สามารถปรับตัวให้เข้ากับ ยุคสมัยได้ โดยเฉพาะกาหลอซึ่งมีดนตรีที่มีขนบนิยมและความเชื่อในการแสดงและการสืบทอดอย่างเคร่งครัด จึงหาคนรุ่นปัจจุบันสานต่อไม่ได้ ในขณะเดียวกันลิเกป่าก็มีข้อจำกัดหลายอย่าง ปัจจุบันจึงเหลือเพียงผู้แสดงรุ่นเก่าที่เลิกร้างไม่ได้รวมกันเป็นคณะเช่นสมัยก่อน ต่างกับหนังตะลุงและโนราแม้ว่าจะต้องปรับเปลี่ยนและพัฒนารูปแบบการแสดงให้เข้ากับสมัย แต่ก็ยังได้รับความนิยมจากชาวบ้านส่วนหนึ่ง และได้มีการฝึกฝนคนรุ่นใหม่เข้ามาสืบทอดการแสดง ทั้งโดยตัวศิลปิน ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษานับว่าเป็นกิจกรรมที่ทุกฝ่ายควรให้การสนับสนุนเป็นอย่างยิ่ง

pic
pic
pic
pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« ธันวาคม 2564 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
    1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพัทลุง และงานประสานขอพระราชทานเพลิง ตั้งอยู่ : ศาลากลางจังหวัดพัทลุง (หลังเก่า) ชั้น ๒
ตำบลคูหาสวรรค์ อำเภอเมืองพัทลุง จังหวัดพัทลุง ๙๓๐๐๐
โทรศัพท์ ๐๗๔ ๖๑๗๙๕๘ โทรสาร ๐๗๔ ๖๑๗๙๕๙
 
กลุ่มพิธีการศพที่ได้รับพระราชทาน ตั้งอยู่ : วัดภูผาภิมุข ตำบลคูหาสวรรค์ อำเภอเมืองพัทลุง จังหวัดพัทลุง ๙๓๐๐๐
โทรศัพท์ ๐๗๔ ๖๑๕๓๔๘ โทรสาร ๐๗๔ ๖๑๐๙๐๙
สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม