องค์ความรู้ทางวัฒนธรรม
หมอเมือง

วันที่ 11 มิ.ย. 2556
 

 

-

หมอเมือง 

ภาคเหนือยึดถือสืบต่อกันมาว่า การเก็บและการใช้สมุนไพรให้ได้คุณค่าสูงสุดต้องเก็บสมุนไพรจากแหล่งกำเนิดตามธรรมชาติ หากเคลื่อนย้ายออกไปจากแหล่งกำเนิดจะทำให้สรรพคุณของตัวยาลดลง และต้องใช้สมุนไพรให้ครบพระเจ้าทั้ง ๕ องค์ เพื่อให้ตัวยามีคุณค่าครบถ้วน ช่วงเวลาการเก็บสมุนไพร คือ เก็บตามฤดูกาลที่สมุนไพรแต่ละชนิดเจริญเติบโต และต้องเก็บตามชั่วยามที่เหมาะสมแบบไทย (๑ ชั่วยาม มี ๓ ชั่วโมง) ซึ่งระบบนิเวศของพืชทำงานเต็มที่ เช่น ฤดูร้อนต้องเก็บส่วนรากและแก่นของสมุนไพร ฤดูฝนต้องเก็บส่วนใบ ดอก และผล ฤดูหนาวเก็บส่วนเปลือก ลำต้น กระพี้ และเนื้อไม้ การเก็บสมุนไพรให้ได้ผลด้านสรรพคุณทางยาเต็มที่ สะท้อนให้เห็นถึงความเข้าใจในกระบวนการทางธรรมชาติของการสังเคราะห์แสง การปรุงอาหาร และการเก็บสะสมสารอาหารไปยังส่วนต่าง ๆ ของพืช บางครั้งการเก็บพืชสมุนไพรยังอิงกับปรากฏการณ์ธรรมชาติ เช่น การเกิดจันทรุปราคา เป็นต้น
สำหรับการอบสมุนพร ชาวเหนือมีการอบสมุนไพรมานานแล้ว แต่ทำแบบง่าย ๆ โดยใช้ไม้ไผ่ทำโครงกระโจม เอาผ้าคลุมโครงไม้ไผ่ แล้วนำไปตั้งไว้พื้นที่มีร่อง (ฮูร่อง) สำหรับให้ท่อไอน้ำจากหม้อต้มยาโผล่เข้ามาในกระโจม ข้างล่างจะมีหม้อต้มยา ซึ่งอาจใช้ปี๊บน้ำมันเก่า หม้อดินหรือภาชนะอื่น ที่ใช้เป็นหม้อต้มได้ และมีฝาปิด ต่อท่อที่ทำด้วยลำไม้ไผ่หรือวัสดุอื่น จากหม้อไปยังร่องในกระโจม โดยมีเตียงหรือตั่งสำหรับนอนหรือนั่งเตรียมไว้ จะอยู่ในกระโจมนานเท่าไรขึ้นอยู่กับความพอใจและความทนทานของผู้อบ สมุนไพรที่ใช้อบประกอบด้วย ขิง ข่า ตะไคร้ ใบกะเพรา ขมิ้น หัวหอม ใบเปล้า ไม้ก้างปลา หญ้าใบยืด ผักบุ้ง ฯลฯ ซึ่งเหมาะสำหรับผู้เริ่มเป็นหวัดครั่นเนื้อครั่นตัว หลังจากอบแล้วเหงื่อจะออกทำให้หายจากการเป็นหวัด 

 

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
« มกราคม 2565 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
       1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31
ดูปฏิทินทั้งหมด


999 หมู่ที่ 5 อาคารศาลากลางจังหวัดเพชรบูรณ์ อาคาร 2 ชั้น 4 ตำบลสะเดียง อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ จังหวัดเพชรบูรณ์ 67000
โทรศัพท์ 056729780 แฟกซ์ 056729779
สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม