องค์ความรู้ทางวัฒนธรรม >> ประเพณีท้องถิ่น
ประเพณีแข่งเรือยาว อ.หล่มเก่า

วันที่ 3 ส.ค. 2559

ความเป็นมา
                อำเภอหล่มเก่าเป็นอำเภอที่อยู่เหนือสุดของจังหวัดเพชรบูรณ์ ล้อมรอบด้วยภูเขาสูงสลับซับซ้อนทอดเป็นทิวยาวครอบคลุมพื้นที่อำเภอ มีพื้นที่ราบเป็นส่วนน้อย ซึ่งเป็นไร่นาและที่อยู่อาศัย อำเภอหล่มเก่า เดิมชื่อ "เมืองลม” หรือ "เมืองหล่ม” เป็นเมืองเล็ก ๆ ในสมัยสุโขทัย เจ้าเมืองคนแรกชื่อ "ปู่เฒ่า” เชื้อสายเวียงจันทน์ ได้อพยพถิ่นฐานมาอยู่บ้านหนองขี้ควาย คือบ้านหินกลิ้ง ตำบลหล่มเก่า ในปัจจุบัน ต่อมาชาวเมืองเวียนจันทน์ และหลวงพระบาง ได้ติดตามมาอยู่ด้วยกันมากขั้น จึงรวมกันตั้งหมู่บ้านเป็นเมืองหล่ม ยกเจ้าปู่เฒ่าขึ้นเป็น เจ้าเมืองหล่ม จากนั้นได้ปกครองต่อกันมาอีก ๕ เจ้าเมือง จนถึงสมัยพระสุริยวงษาเดชชนะสงคราม เห็นว่าที่ตั้งเมืองไม่เหมาะสมจึงอพยพผู้คนไปตั้งเมืองใหม่ที่บ้านโพธิ์ ปัจจุบัน คือ อำเภอหล่มสัก และขนานนามเมืองใหม่นี้ว่า "หล่มสัก” และเมืองหล่มเดิม จึงได้ชื่อว่า "หล่มเก่า” ให้ขึ้นอยู่กับอำเภอหล่มสัก จนกระทั่งถึงปี พ.ศ. ๒๔๗๖ ได้มีการยุบมณฑลเพชรบูรณ์ อำเภอหล่มเก่า จึงมีฐานะเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเพชรบูรณ์ มาจนถึงทุกวันนี้
               อำเภอหล่มเก่า ตั้งอยู่บริเวณสองฝากฝั่งลำน้ำป่าสัก และลำน้ำพุงโอบล้อมด้วยป่าเขาลำเนาไพร พร้อมธรรมชาติอันสมบูรณ์จึงหล่อหลอมให้คนหล่มเก่ามีวิถีชีวิตที่สันโดษรักธรรมชาติ โอบอ้อมอารีพอใจในสิ่งที่ตนมีโดยเฉพาะวัฒนธรรมประเพณีที่มีมาแต่ดั่งเดิมจะเห็นได้จากงานประเพณีของชาวหล่มเก่าคู่บ้านคู่เมืองมาตั้งแต่ปู่ ย่า ตา ยาย ช่วงเทศกาลออกพรรษาของทุกปี จะเป็นช่วงฝนตกชุก น้ำในแม่น้ำลำคลองจะมากจนปริ่มเต็มฝั่ง ชาวพุทธศาสนิกชนของอำเภอหล่มเก่า จะพากันไปทำบุญปฏิบัติธรรมที่วัด และมีการละเล่นเพื่อความสนุกสนานครื้นเครง หรือช่วยกันจัดทำกระทงจนถึงเวลาค่ำมือเพื่อร่วมลอยกระทงด้วยมีน้ำมาก ถือเป็นการบูชาพระคงคาเวลากลางคืน แต่สมัยก่อนการคมนาคมของประชาชนชาวอำเภอหล่มเก่า จะใช้ทางน้ำซึ่งสะดวกกว่าการเดินทางบก เพราะผู้ที่อยู่อาศัยอีกฝั่งหนึ่งที่ไม่มีวัดจะต้องข้ามฟากโดยใช้เรือ จึงมีเรือเป็นจำนวนมากจอดอยู่ที่บริเวณท่าน้ำของวัดที่อยู่ริมน้ำ โดยเฉพาะวัดทุ่งธงไชย เมื่อมีการทำบุญ ตักบาตรเรียบร้อยแล้ว ยังนำการละเล่นพื้นบ้านต่าง ๆ มาเล่นที่บริเวณวัด และเห็นว่ากิจกรรมยังไม่เพียงพอ จึงพากันจัดแข่งเรือ ซึ่งในตอนแรก ๆ จะเป็นกลุ่มของเด็กหนุ่ม ๆ ที่ประสงค์จะแข่งเรือเพื่ออวดสาว ๆ และเพื่อความสนุกสนาน ต่อมาก็มีการแข่งเรือระหว่างคุ้มวัดและหมู่บ้าน ซึ่งหมู่บ้านใดได้ชัยชนะก็นับเป็นเกียรติประวัติ หมู่บ้านที่แพ้ก็พยายามไปฝึกฝนเพื่อเอาชัยชนะในปีต่อ ๆ ไป ถือเป็นจริงเป็นจังเรื่อยมา และการแข่งขันก็จัดแปลก ๆ ออกไปเช่น แข่งเรือใช้คนหนุ่มเป็นฝีพาย แข่งเรือใช้สาวสาวเป็นฝีพาย ชนิดของเรือก็มีการกำหนดขนาด แบบและจำนวนฝีพาย ส่วนรางวัลก็เป็นพียง ธง ๑ ผืน ช่อดอกไม้ ขนมที่เหลือการตักบาตรพระมอบให้เท่านั้น
                 ภายหลังต่อมาด้วยที่การแข่งเรือสนุกสนานน่าตื่นเต้น การละเล่นพื้นเมืองต่าง ๆ ที่บริเวณวัด จึงลดลงกลายเป็นว่า ในเทศกาลออกพรรษา ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ ของทุกปี หลังจากพระภิกษุสงฆ์ได้จำพรรษามาเป็นเวลา ๓ เดือน นอกจากมีการทำบุญปฏิบัติธรรม ลอยกระทงในตอนกลางคืนแล้ว ในตอนกลางวันจะมีการแข่งเรือ จนกระทั่งเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๙๘ นายชาติ บุญนุ่ม ครูใหญ่โรงเรียนวัดทุ่งธงไชยสมัยนั้น ได้ปรึกษาหารือกันกับกำนัน ผู้ใหญ่บ้านในตำบลหล่มเก่า ตลอดทั้งครูอาจารย์ในกลุ่มโรงเรียนหล่มเก่า ได้เริ่มจัดงานแข่งขันเรือยาวในเทศกาลออกพรรษาประจำปีขึ้น ในระยะเริ่มแรกได้หาเรือที่มีความยาวพอสมควร ซึ่งบรรจุฝีพายได้สิบกว่าคน นำมาแข่งขันพันประมาณ ๙ ลำ

ด้านพิธีกรรม
                 อาจกล่าวได้ว่าประเพณีแข่งเรือยาวอำเภอหล่มเก่า จะเป็นประเพณีที่คาบเกี่ยวระหว่างข้างขึ้นเดือนสิบเอ็ดและแรมเดือนสิบเอ็ด ส่วนมากจะเป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ หรือวันแรม ๑ ค่ำ เดือนสิบเอ็ด พอถึงวันงานชาวบ้าน พระภิกษุสงฆ์ และสามเณรจะช่วยกันทำเรือไฟปล่อยที่แม่น้ำ และ เป็นโอกาสที่ชาวบ้าน ได้มีโอกาสรวมญาติกัน ในช่วงเช้าจะมีการประกอบการกุศลโดยการไปทำบุญตักบาตร ถวายภัตตาหาร แล้วมีการเลี้ยงญาติโยมที่มาทำบุญ พอสายประมาณ ๐๙๐๐ น. ชาวบ้านจะได้สนุกสนานร่วมกันในขบวนการละเล่นพื้นบ้านต่าง ๆ ในขบวนแห่ถ้วยพระราชทานของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี และมีโอกาสทำบุญใกล้ชิดกับพระพุทธศาสนา โดยมีพิธีกรรมทางสงฆ์ นิมนต์พระ ๙ รูปมาเจริญพระพุทธมนต์ จากนั้นก็เป็นพิธีเปิดงานของทางราชการ จะเห็นได้ว่าประเพณีแข่งเรือยาวอำเภอหล่มเก่าได้สืบสร้างมรดกความเชื่อจากการปฏิบัติและจากอุบายที่มีอยู่ในประเพณี ความรัก ความสามัคคีในหมู่คณะทำให้เกิดพลังในการแข่งขันและได้รับชัยชนะ จากทีมที่เข้าร่วมแข่งขัน เพราะการแข่งเรือเป็นกิจกรรมกลุ่มที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากหลาย ๆ ฝ่าย จึงเป็นผลงานที่สะท้อนให้เห็นถึง ความสามัคคี ความเอื้ออาทร ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ของคนในสังคมชุมชนนั้น ๆ

สถานที่จัด
               งานประเพณีแข่งเรือยาวอำเภอหล่มเก่า จะจัดขึ้นในวันแรม ๑ ค่ำเดือน ๑๑ ของทุกปี บริเวณลำน้ำพุง หน้าวัดทุ่งธงไชย หมู่ที่ ๑๑ ตำบลหล่มเก่า อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ ในเทศกาลออกพรรษา
ภาพกิจกรรมประเพณีแข่งเรือยาวอำเภอหล่มเก่า
pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
« ธันวาคม 2564 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
    1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
ดูปฏิทินทั้งหมด


999 หมู่ที่ 5 อาคารศาลากลางจังหวัดเพชรบูรณ์ อาคาร 2 ชั้น 4 ตำบลสะเดียง อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ จังหวัดเพชรบูรณ์ 67000
โทรศัพท์ 056729780 แฟกซ์ 056729779
สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม