ลิเกป่า

วันที่ 30 ก.ย. 2558

ลิเกป่า ของจังหวัดระนอง

 

 ลิเกป่าของจังหวัดระนองเป็นกลิ่นอายของการสืบทอดศิลปวัฒนธรรม การแสดงการละเล่น ที่ติดตัวมากับชุมชนดั้งเดิม จนปรากฏมาถึงยุคปัจจุบัน ลิเกป่าระนองเป็นที่นิยมตั้งแต่ยุคใดสมัยไหน ไม่มีหลักฐานการบันทึกเขียนปรากฏไว้  การสืบค้นจึงได้มาจากการค้นหาตัวบุคคล บทสัมภาษณ์ของเหล่าศิลปินพื้นบ้าน ที่ยังมีชีวิตอยู่ ที่เกิดก่อนสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2  และเรื่องราวในการแสดงบทออกแขก จะบอกเล่าถึงความสัมพันธ์ ชนในท้องถิ่นดั้งเดิมกับชาวต่างชาติในอดีต  ที่มีการติดต่อค้าขาย การเดินทางโดยเรือสำเภา ผ่านน่านน้ำทะเลอันดามัน มหาสมุทรอินเดีย  กับเมืองกัลกัตตา (เมืองลังกา) มีขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ประเพณี ความเชื่อ ผ่านตัวละครสำคัญ ทั้งตัวเอก แขกเทศ (แขกชาวเปอร์เซีย) หรือ ตัวนางเอก ยาหยี สาวไทยในท้องถิ่น  มีรูปแบบการปกครองบ้านเมือง ผ่านตัวแสดงเจ้าเมือง และตัว เสนาหรือตัวตลกที่สร้างความครื้นเครง บทการแสดงจะสื่อถึงชีวิตชุมชนในชนบทที่มีความรัก ความสนุกสนาน ความเบิกบาน พร้อมภูมิปัญญาลิเกป่าจะเป็นที่นิยมของชุมชนที่อาศัยอยู่ตามชายฝั่งทะเล โดยเฉพาะอย่างยิ่งในชุมชนชาวไทยมุสลิม

ผลการค้นหารูปภาพสำหรับ ลิเกป่า ระนอง

และจากการสัมภาษณ์บุคคลผู้สูงอายุ ที่เคยชมการแสดงลิเกป่าของจังหวัดระนอง  ในครั้งอดีตลิเกป่าเป็นที่นิยมแสดงในงานแต่งงานของพี่น้องชาวมุสลิม ที่อาศัยอยู่ตามชายฝั่งทะเล ตั้งแต่เขตตำบลกำพวน กิ่งอำเภอสุขสำราญ บ้านแหลมนาว บ้านบางเบน อำเภอกะเปอร์ บ้านเกาะหาดทรายดำ ตำบลหงาว  บ้านหินช้าง ตำบลปากน้ำ อำเภอเมืองระนอง บ้านเขาฝาชี อำเภอละอุ่น   และบางหมู่บ้านของอำเภอกระบุรี ตลอดไปจนถึงชุมชน หมู่บ้านมลิวัลย์ ในเขตประเทศพม่า

คณะดั้งเดิมที่มีชื่อเสียงในอดีตเท่าที่สืบถามได้คือ  คณะลิเกป่าอำเภอกระบุรี ซึ่งมีสตรีชาวมุสลิม เชื้อสายพม่า เป็นหัวหน้าคณะ  ด้วยบทแสดงเป็นนางเอกยาหยี มีรูปพรรณหน้าตาสวยงาม  จึงเป็นคณะที่มีชื่อเสียงเลื่องลือ ก่อนสงครามโลกครั้งที่ ๒ และเป็นที่โจษจันของชุมชนที่อาศัยอยู่ตามลำแม่น้ำกระบุรี ทั้งสองฝั่งประเทศ

ลิเกป่าคณะโต๊ะสาบัน    ผดุงชาติ  เป็นหัวหน้าคณะลิเกป่า แถวกิ่งอำเภอสุขสำราญ ที่โด่งดังในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ จากบันทึกที่เกี่ยวข้อง  ประวัติการฝึกหัดแต่เริ่มแรก สมัยหนุ่มๆ มีหัวหน้าคณะลิเกป่าจากจังหวัดกระบี่ ชื่อ นาย "ชง” มาเยี่ยมญาติชาวมุสลิมที่กำพวน (หมู่บ้านในกิ่งอำเภอสุขสำราญ)  พำนักอยู่หลายวัน จึงได้แนะนำให้โต๊ะสาบันตั้งคณะลิเกป่าขึ้น โดยฝึกหัดและบอกเล่าประวัติความเป็นมา ลีลา ลำดับการแสดง คำกลอน บทร้องรำ ไว้ให้ละเอียด จึงรวบรวมพรรคพวก มิตรสหายตั้งคณะขึ้น โดยได้รับความร่วมมือและช่วยเหลือจาก ครูเขือม    บุญพฤกษ์  ครูคนแรกของโรงเรียนบ้านกำพ่วน ซึ่งเป็นชาวไทยพุทธ ช่วยจัดหาเครื่องดนตรีพื้นเมือง คือ รำมะนา ฆ้อง ฉิ่ง ปี่ ซอ กรับ และแตร  ครบแล้วจึงเริ่มซักซ้อม โดยมีนายชง คอยทำหน้าที่ฝึกสอนอยู่ตลอดเวลา 

ผู้ร่วมคณะสมัยนั้น มีโต๊ะสาบัน  ผดุงชาติ รับบทเป็นตัวพระเอก คือแขกเทศ  ครูเขือม   บุญพฤกษ์ เป็นเจ้าเมือง นางส้าเฝี้ย   พลนิกร  เป็นยาหยี  มีนายเขต    ผลขจร  เป็นตัวเสนา  และสามารถสลับสับเปลี่ยนตัวแสดงทดแทนกันได้ โต๊ะเส็ม   ช่วยชาติ , นายยี่หมัน    มั่นหมาย, โต๊ะส้าบา   อินตัน , นายนา   วงษ์ทอง  ,นายมูซาฯ ร่วมเป็นคณะในคราวแรก  มีลูกศิษย์ ลูกหา หมุนเวียนเข้าออกในคณะตลอดเวลา  ส่วนใหญ่จะรับแสดงในงานแต่งงาน  งานขึ้นบ้านใหม่ งานแก้บน และบางเทศกาลทั้งงานไทยพุทธ มุสลิม  แต่ไม่แสดงในงานศพ  ไม่มีค่าตัวค่าแสดงลิเกป่าในคราวแรก  จะได้เงินบริจาคจากผู้มาชมการแสดงในแต่ละครั้ง  โดยเจ้าภาพของแต่ละงานเป็นผู้มาติดต่อชาวคณะไปแสดง  โดยจะเตรียมพื้นที่ทำการแสดงและเลี้ยงอาหารเตรียมที่พักให้ชาวคณะ   ต่อมามีการว่าจ้างให้ไปแสดงตามงานต่างๆ จนเป็นที่รู้จักและโด่งดัง ในหลายจังหวัดที่เคยไปแสดง เช่น กระบี่ พังงา ภูเก็ต ชุมพร และ สุราษฎร์ธานี

ภายหลังโต๊ะสาบัน  ผดุงชาติ  หัวหน้าคณะลิเกป่าที่เลื่องชื่อ ของจังหวัดระนองเสียชีวิต  ลูกศิษย์ในคณะ ก็แยกย้าย ไปดำรงชีพประมงชายฝั่งตามหมู่บ้านต่างๆ ต่อมาโต๊ะสาบา  อินตัน  ก็ได้รวบรวมชาวคณะลิเกป่าขึ้นมาใหม่  ในชื่อคณะ ลิเกป่าสาบา  ศิษย์สาบัน   และตั้งคณะที่บ้านท่าฉาง ตำบลหงาว อำเภอเมือง จังหวัดระนอง ในปัจจุบัน และรับงานแสดงเฉพาะกิจ โดยรวบรวมอดีตผู้ร่วมคณะ ที่อยู่ตามหมู่บ้านอื่นๆ มาแสดงตามงานหรือเทศกาลที่มีผู้ว่าจ้าง 




แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
« มกราคม 2565 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
       1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31
ดูปฏิทินทั้งหมด



สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดระนอง 55/11 ม.3 ถ.เพชเกษม ต.บางริ้น อ.เมือง จ.ระนอง 85000
โทร.0-7786-2082 [email protected]


สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม