แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว >> สถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สตูล คฤหาสน์กูเด็น

วันที่ 30 ส.ค. 2556
 

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สตูล ได้ปรับปรุงขึ้นจากคฤหาสน์กูเด็นที่จัดสร้างขึ้นโดยพระยาภูมินารถภักดีหรือตนกูบาฮารุดดิน บินกูแมะ (ต้นตระกูล ‘บินตำมะหงง’) เจ้าเมืองสตูลในรัชสมัยพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ (พ.ศ. ๒๔๔๓ – ๒๔๕๗) โดยมีทุนก่อสร้างจากเงินทางราชการและสมทบเงินส่วนตัวโดยพระยาภูมินารถภักดี สร้างแล้วเสร็จในราว พ.ศ. ๒๔๔๕ ลักษณะอาคารเป็นสถาปัตยกรรมรูปทรงตะวันออกผสมกับตะวันตกที่เรียกว่า สถาปัตยกรรม โคโลเนียล (Colonial Style) หรือ ชิโน – โปรตุกีส (Sino - Portuguese) ผสมผสานกับศิลปะแบบไทย จีน และอิสลาม สร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวคราวเสด็จปักษ์ใต้, เป็นบ้านพักเจ้าเมือง, ที่รับรองแขกบ้านแขกเมือง และศูนย์ราชการการปกครองเมืองสตูล จนกระทั่งในสมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒ ราว พ.ศ. ๒๔๘๔ กองทัพญี่ปุ่นบุกเข้ายึดสิงคโปร์ มลายู และภาคใต้ของประเทศไทยบางส่วน อาคารหลังนี้จึงถูกใช้เป็นกองบัญชาการทหารญี่ปุ่น และใช้ในกิจการทางราชการไทยสืบเนื่องมาหลังจากนั้น สรุปประวัติการใช้อาคารคฤหาสน์กูเด็นที่ผ่านมา ๑. วัตถุประสงค์เดิมใช้เป็นที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๕ คราวเสด็จปักษ์ใต้ แต่มิได้ประทับแรม จึงกลายเป็นบ้านพักของพระยาภูมินารถภักดี (ตนกูบาฮารุดดิน บินกูแมะ) ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๔๕ – ๒๔๗๕ จนถึงแก่อนิจกรรม เหล่าทายาทได้ใช้เป็นที่พักอาศัยต่อมาอีกหลายปี และสืบต่อเจ้าเมืองสตูลรุ่นต่อมา ๒. ภายหลัง พ.ศ. ๒๔๕๒ ไทยมีกรณีพิพาทกับอังกฤษ เรื่องสิทธิสภาพนอกอาณาเขต เมืองสตูลจึงถูกจัดการปกครองใหม่ให้ขึ้นต่อมณฑลภูเก็ต (ราว พ.ศ. ๒๔๕๒ – ๒๔๖๘) พระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี (คอซิมบี๊ ณ ระนอง) ซึ่งดำรงตำแหน่งสมุหเทศาภิบาลมณฑลภูเก็ตในช่วงนั้น ก็ได้มาเยือนคฤหาสน์กูเด็นอย่างต่อเนื่อง ๓. ใน พ.ศ. ๒๔๗๓ จอมพลสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์ วรพินิจ ซึ่งดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบกในขณะนั้น ทรงเดินทางมาเกี่ยวกับราชการจากจังหวัดสงขลาสู่จังหวัดสตูล และได้เสด็จมาประทับที่คฤหาสน์แห่งนี้อีกด้วย ๔. พ.ศ. ๒๔๘๔ สมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒ ถูกใช้เป็นกองบัญชาการทหารญี่ปุ่น ๕. คฤหาสน์กูเด็นถูกใช้เป็นอาคารสำนักงานเทศบาลสตูล (ไม่ทราบ พ.ศ. แน่ชัด) ๖. พ.ศ. ๒๔๙๐ – ๒๕๐๖ ใช้เป็นศาลากลางจังหวัดสตูล ด้วยเหตุนี้คฤหาสน์กูเด็นจึงเป็นที่รู้จักในอีกชื่อว่า “ศาลากลางเก่า” ๗. พ.ศ. ๒๕๐๘ – ๒๕๐๙ เป็นที่ว่าการอำเภอเมือง จังหวัดสตูล ๘. พ.ศ. ๒๕๐๙ เป็นโรงเรียนเทศบาล ๑ ๙. ภายหลังย้ายโรงเรียนเทศบาล ๑ คฤหาสน์กูเด็นจึงถูกใช้เป็นสำนักงานกองรักษาความมั่นคงภายใน (กอ.รมน.) จนกระทั่งถึง พ.ศ. ๒๕๓๒ ๑๐. พ.ศ. ๒๕๓๒ กรมศิลปากรประกาศขึ้นทะเบียนคฤหาสน์กูเด็นเป็นโบราณสถานสำคัญของชาติ และดำเนินการปรับปรุงบูรณะอาคาร พร้อมทั้งจัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สตูล จนกระทั่งเปิดให้ประชาชนเข้าชม ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๓ ด้วยความสำคัญทางประวัติศาสตร์และรูปแบบทางสถาปัตยกรรมที่มีความงดงามโดดเด่น กรมศิลปากรจึงประกาศขึ้นทะเบียนคฤหาสน์กูเด็นเป็นโบราณสถานแห่งชาติ และกำหนดเขตที่ดินโบราณสถาน (คฤหาสน์กูเด็น) ในหนังสือราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๐๖ ตอนที่ ๒๖ เมื่อวันที่ ๑๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๓๒ หน้า ๑๑๘๐ มีพื้นที่โบราณสถานประมาณ ๑ ไร่ ๓ งาน ๑๕ ตารางวา ต่อมาใน พ.ศ. ๒๕๓๗ - ๒๕๓๘ กรมศิลปากรโดยหน่วยศิลปากรที่ ๙ สงขลาได้เริ่มดำเนินการปรับปรุงบูรณะอาคารเสียใหม่ เพื่อใช้เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติประจำเมือง เพื่อเป็นแหล่งรวบรวมและจัดแสดงประวัติศาสตร์เมืองตลอดจนขนบธรรมเนียมประเพณีและวิถีชีวิตของชาวสตูล พ.ศ. ๒๕๔๐ – ๒๕๔๓ กรมศิลปากรโดยสำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๑๐ สงขลา ดำเนินการจัดแสดงนิทรรศการถาวรภายในอาคาร บูรณะซ่อมแซมอาคารพร้อมทั้งปรับปรุงภูมิทัศน์โดยรอบอาคาร ติดตั้งระบบสาธารณูปโภค และระบบปรับอากาศ กระทั่ง เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๓ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สตูล และได้เปิดให้ประชาชนเข้าชมพร้อมทั้งบริการด้านศึกษาประวัติศาสตร์ทางศิลปวัฒนธรรม นับแต่นั้นเป็นต้นมา

     พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สตูล คฤหาสน์กูเด็น เป็นอาคาร ๒ ชั้น หลังคาทรงปั้นหยา ผังอาคารเป็นรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส อาคารชั้นล่างแบ่งเป็น ๔ ส่วน คือ ระเบียง ห้องโถงกลาง ห้องปีก ๒ ข้าง และโถงด้านหลัง มีบันไดขึ้นชั้นบนที่โถงกลางและโถงหลัง ชั้นบนแบ่งเป็น ๔ ส่วน คือ มุขด้านหน้า ห้องโถงกลาง และห้องปีก ๒ ข้าง ห้องด้านหลัง และดาดฟ้า

     การจัดแสดงนิทรรศการในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สตูล แบ่งการจัดแสดงและพื้นที่ส่วนบริการรวม ๑๐ ห้องดังนี้

     ห้องที่ ๑ ห้องข้อมูลข่าวสาร เป็นห้องสำหรับบริการอ่านหนังสือและค้นคว้าข้อมูล บริการชุมชน ภายในห้องมีตู้และชั้นวางหนังสือ โต๊ะ เก้าอี้อ่านหนังสือสำหรับผู้มาใช้บริการ

     ห้องที่ ๒ ห้องภูมิหลังเมืองสตูล จัดแสดงเรื่องราวภูมิหลังเมืองสตูลด้านต่างๆ เช่น สภาพภูมิศาสตร์ ธรณีวิทยา เรื่องราวสมัยก่อนประวัติศาสตร์ เหตุการณ์สำคัญในอดีตของเมืองสตูล วิถีชีวิตของชนกลุ่มน้อยซาไกและเรื่องราวของเกาะตะรุเตา โดยการจัดแสดงโบราณวัตถุที่พบจากแหล่งโบราณคดีในจังหวัดสตูล ตัวอย่างทรัพยากรแร่ของจังหวัดและฉากจำลองเหตุการณ์สำคัญ

     ห้องที่ ๓ ห้องประชาสัมพันธ์ สำหรับรับฝากของ จำหน่ายบัตรเข้าชมพิพิธภัณฑสถาน จำหน่ายหนังสือและของที่ระลึก

     ห้องที่ ๔ ห้องวิถีชีวิตชาวสตูล จัดแสดงวิถีชีวิตชาวสตูลในด้านต่างๆ ได้แก่ ชีวิตชาวเลที่เกาะหลีเป๊ะ การปั้นหม้อ-เผาหม้อแบบโบราณที่บ้านควนโดน ชีวิตชาวประมงที่ปากบารา โดยการจัดแสดงด้วยสื่อต่างๆ ประกอบด้วยหุ่นจำลองแสดงภาพวิถีชีวิต เครื่องฉายวีดีทัศน์พร้อมระบบเสียง

     ห้องที่ ๕ ห้องจัดแสดงนิทรรศการชั่วคราว ใช้ในการจัดแสดงผลงานนิทรรศการต่างๆ พร้อมการบรรยายหรือการแสดง

     ห้องที่ ๖ ห้องบ้านเจ้าเมือง จัดแสดงอัตชีวประวัติของพระยาภูมินารถภักดี เจ้าเมืองสตูล ผู้สร้างคฤหาสน์กูเด็น จัดแสดงแบบเครื่องเรือน เป็นข้าวของเครื่องใช้ตามแบบที่พระยาภูมินารถภักดีเคยใช้ แสดงเป็นมุมต่างๆ เช่น มุมห้องนอน มุมพักผ่อน และมุมห้องทำงาน เป็นต้น

     ห้องที่ ๗ ห้องเรือนชานชาวบ้านสตูล จัดแสดงแบบบ้านจำลองชาวบ้านสตูล โดยจัดแสดงให้เห็นวิถีชีวิตชาวบ้านด้านต่างๆ เช่น ห้องครัว ห้องอาหาร ห้องนอน ห้องแต่งตัว เป็นต้น

     ห้องที่ ๘ ห้องรับแขกร่วมสมัยกูเด็น จัดแสดงชุดรับแขกร่วมสมัยคฤหาสน์กูเด็น โดยสร้างขึ้นใหม่ตามรูปแบบเดิม

     ห้องที่ ๙ ห้องวัฒนธรรมชาวไทย-มุสลิมในสตูล จัดแสดงตู้หุ่นจำลองแสดงการละเล่นของชาวไทยมุสลิม ตู้หุ่นจำลองแสดงภาพโรงเรียนปอเนาะ มุมจัดแสดงห้องละหมาด พิธีการเข้าสุนัต หุ่นจำลองพิธีกินเหนียว (แต่งงาน)

     ห้องที่ ๑๐ ส่วนชั้นดาดฟ้าและ Cafeteria เป็นส่วนจำหน่ายอาหารว่างและเครื่องดื่ม

     ที่ตั้ง ถนนสตูลธานี ซอย ๕ อำเภอเมือง จังหวัดสตูล โทร.๐-๗๔๗๒-๓๑๔๐  เวลาทำการวันพุธ-วันอาทิตย์ เวลา ๐๙.๐๐ น.-๑๖.๐๐ น. ยกเว้นวันหยุดนักขัตฤกษ์

 


แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« ธันวาคม 2564 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
    1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสตูล 
๓๕๐  ถนนคูหาประเวศน์ ตำบลพิมาน อำเภอเมืองสตูล จังหวัดสตูล ๙๑๐๐๐
โทร. ๐๗๔ ๗๔๐๖๐๐ โทรสาร ๐๗๔ ๗๔๐๖๐๑
E-mail satun@m-culture.go.th ,satun.m.cultrue.satun@gmail.com

สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม