ข้อมูลวัฒนธรรม >> ศิลปะการแสดง
แกมอ (พิธีกรรมชาติพันธ์ุของชนชาวกูย หรือส่วย)

วันที่ 30 พ.ย. 2560

ความเป็นมา (ภูมิหลัง/ความเชื่อ)
            การรำมอหรือ "แกลมอ” เป็นภูมิปัญญาเกี่ยวกับการรักษาการเจ็บป่วยตามความเชื่อของคนในชุมชนที่เชื่อว่าการเจ็บไข้ได้ป่วยมีสาเหตุมาจากการลบหลู่เจ้าที่เจ้าทาง สิ่งศักดิ์สิทธิ์ หรือการไม่เคารพต่อผีบรรพบุรุษ เป็นอัตลักษณ์ของชนชาวกูย ใช้ภาษากูย กวย(ส่วย) ในการสื่อสาร การแต่งกายด้วยผ้าไหมย้อมมะเกลือ เป็นภูมิปัญญาเกี่ยวกับการรักษาตามความเชื่อ จากการสัมภาษณ์ นางรม คำเสียง ซึ่งเป็นคูบามอ (อาจารย์รำแกลมอ) ประวัติการเล่นมอหรือ "แกลมอ” ของชาวกูย ความเชื่อของคนโบราณของชุมชน ชาวกูย เมื่อเกิดอาการเจ็บไข้ได้ป่วยก็จะมีการไปดูหมอทรงบางคนหมอทรงเข้าทรงดูแล้วบอกว่ามีวิญญาณของบรรพบุรุษ หรือเจ้าที่เจ้าทางมาทำให้ร่างกายเจ็บป่วยจะต้องนำเครื่องเซ่นไหว้ไปขอขมาลาโทษ อาการเจ็บป่วยก็หายไปหรือบางคนหมอทรงบอกว่าต้องเล่นมอหรือ "แกลมอ” แก้บนจึงจะหาย มีหลายรายที่ไปดูทรงแล้วแต่ยังไม่สามารถเล่นได้ทันที ก็มีการบนหรือ "บะแบ๋น” เอาไว้ก่อน พร้อมเมื่อไหร่ก็จะเล่นถวายให้ มีหลายรายที่ไม่ยอมเชื่อก็มีอันเจ็บไข้ได้ป่วยต่างๆนาๆ "แกลมอ” เป็นภาษากูย คำว่า แกล คือ เล่น และคำว่า มอ คือ ผีบรรพบุรุษ ก่อนที่จะเล่นมีการไปบอกกล่าวญาติ พี่น้องและเชิญทายาทที่ได้รับการถ่ายทอดการ "แกลมอ” จากบรรพบุรุษมาร่วมด้วย การเตรียมการ "แกลมอ” เครื่องดนตรี ประกอบด้วย กลองโทน และแคน ปะรำพิธี ใช้ลานกว้างบริเวณที่เป็นที่อยู่อาศัยของเจ้าภาพ/ผู้ป่วย ตั้งปะรำพิธีชั่วคราวเป็นโรงไม้ 4 เสา ปักเป็นมุมกว้าง 4 เมตร ยาว 4 เมตร มุงหลังคาด้วยใบมะพร้าวหรือหญ้าคา กลางปะรำพิธีจะสร้างร้านโดยปักเสา 3 ต้น ใช้ไม้ 2 ต้น และต้นกล้วย 1 ต้น ภายในปะรำจะปูตาข่ายตาถี่ วางทับด้วยเสื่อสำหรับให้ผู้เล่นได้เข้าไปนั่งทำพิธี ก็ดีขึ้นเรื่อย ๆ ตามลำดับ ก่อนพิธีการเริ่มเล่น "คูบามอ” พร้อมลูกหลานหรือญาติพี่น้องผู้ที่เจ็บป่วย ต้องมาขอขมาลาโทษ และญาติพี่น้องที่ทะเลาะเบาะแว้งกันก็ให้อภัยซึ่งกันและกัน เมื่อเริ่มเล่น หมอแคนเป่าแคน ญาติหรือทายาทที่เชิญมาก็เริ่มพิธีเรียกวิญญาณผีฟ้าหรือมอให้มาเข้าสิงและมีชื่อเรียกแต่ละคนที่เล่น มีการขับร้องโต้ตอบกันเป็นคำ "ผญา” การเล่นก็จะดำเนินเรื่องไปตามขั้นตอน เช่น มีนายพรานมาล่าสัตว์จับเอาช้าง ม้า และขโมยเอามีด ธนู ของเจ้าเมืองไป ซึ่งเป็นช่วงที่ญาติพี่น้องหรือผู้ที่เข้าร่วมชมจะต้องเข้าไปแย่งเอาอุปกรณ์ต่างๆ ที่กล่าวไปเพื่อเอาไปซ่อนไว้ ดำเนินเรื่องมาถึงตอนนี้ก็จะเป็นเวลาพักทานอาหารเที่ยงพอดี หลังจากพักเที่ยงเสร็จ เริ่มเล่นต่อด้วยการไปตามหา ช้าง ม้า มีด ธนู ที่ถูกขโมยไปเพื่อนำกลับมาคืนเจ้าเมือง ซึ่งหมายถึง "คูบามอ” ที่สมมติเป็นเจ้าเมือง การออกตามหาสิ่งของที่หายไปจะต้องมีผู้นำออกไปตามหาคือ พราหมณ์ขาเป๋ เมื่อตามหามาจนครบแล้ว ทุกคนที่เป็นร่างทรงก็จะฟ้อนไปเรื่อยๆ และใช้ดาบหรือธนูฟันไปที่กล้วยและข้าวต้มมัดที่ผูกห้อยไว้ในปะรำพิธี เป็นการสมมติว่าการเดินทางกลับจากการตามหาของที่หายไปยากลำบากมากต้องกินผลไม้ตามป่าดง และมีการตั้งดาบโดยการหงายด้านมีคมขึ้น ให้ร่างทรงฟ้อนเหยียบดาบด้วยเท้าเปล่าไปเรื่อยๆ เป็นการสมมติว่าการเดินทางต้องฟันฝ่าอุปสรรคมากมาย ถึงแม้จะมีความเจ็บปวดก็ไม่ย่อท้อ หลังจากนั้นก็จะให้ผู้ ที่เจ็บป่วยอาบน้ำที่ทำการปลุกเสกโดย "คูบามอ” ช่วงที่อาบน้ำ "คูบามอ”จะทำการรำดาบวนรอบคนป่วย ความหมาย คือ เพื่อตัดโรคภัยไข้เจ็บออกจากร่างคนป่วยตามความเชื่อของชาวกูยมาตั้งแต่อดีต ปัจจุบัน การเล่นมอหรือแกลมอ เริ่มมีการประยุคค์มาเรื่อย บางเจ้าภาพมีการว่าจ้างเครื่องขยายเสียงมาใช้และค่าใช้จ่ายเพิ่มมากขึ้นตามลำดับ แต่ความเชื่อยังคงเดิมคือเชื่อว่าการแกลมอ จะช่วยขจัดปัดเป่าโรคภัยของคนที่ป่วยให้หายได้หรือถ้าหากไปรักษาที่โรงพยาบาลจะกินยาให้โรคที่เป็นอยู่หายได้ จึงยังคงเป็นที่พึ่งทางใจของชุมชนชาวกูยตลอดเรื่อยมา การเล่นมอหรือ "แกลมอ” เป็นภูมิปัญญาเกี่ยวกับการรักษาการเจ็บป่่วยตามความเชื่อของคนในชุมชนที่เชื่อว่าการเจ็บไข้ได้ป่วยมีสาเหตุมาจากการลบหลู่เจ้าที่เจ้าทาง สิ่งศักดิ์สิทธิ์ หรือการไม่เคารพต่อผีบรรพบุรุษ จากการสัมภาษณ์ นางรม คำเสีย ซึ่งเป็นคูบามอ (อาจารย์รำแกลมอ)
อัตลักษณ์ (ที่โดดเด่น)
           ภาษาที่ใช้เข้าพิธีกรรมเป็นภาษาท้องถิ่น คือภาษากูย กวย(ส่วย) แต่งกายด้วยผ้าไหมย้อมมะเกลือ
ความสำคัญและคุณค่าทางสังคมและทางจิตใจที่มีในวิถีการดำเนินชีวิตของชุมชน นั้นๆ
           เป็นพิธีกรรม ในการรักษาผู้ป่วย แบบพื้นบ้านที่มีความเชื่อของชุมชน มีผู้ป่วยที่ต้องการรักษาตามความเชื่อของชุมชน
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« สิงหาคม 2565 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดศรีสะเกษ (อาคารศาลาประชาคม) ถนนเทพา อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ ๓๓๐๐๐ โทร.๐-๔๕๖๑-๗๘๑๑-๑๒

สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม