ข้อมูลวัฒนธรรม >> ศิลปะการแสดง
เป่าแคน

วันที่ 30 พ.ย. 2560

ความเป็นมา (ภูมิหลัง/ความเชื่อ)
           แคน” เป็นเครื่องดนตรีพื้นเมืองภาคอีสานที่เก่าแก่มีมาแต่โบราณ เป็นเครื่องดนตรีที่ใช้ปากเป่าให้เป็นเพลง "เต้าแคน” มีรูปร่างกระเปาะคล้ายเต้านมสตรี การเป่าแคนต้องใช้วิธี เป่าและดูด จึงจะสามารถทำให้เกิดเสียงอันไพเราะ "แคน" ทำด้วยไม้อ้อ หรือไม้เหี้ยน้อย แต่ในปัจจุบันไม้อ้อหายาก จึงทำแคนด้วยไม้เหี้ยน้อย และจะต้องหาให้ได้ลดขนาดเท่านิ้วมือจึงจะใช้ได้ นอกจากไม้เหี้ยน้อยซึ่งทำเป็นลูกแคนยาวลดหลั่นกันตามลำดับ 7 คู่ หรือ 8 คู่ ประกอบเข้ากันกับเต้า ติดสูด (ขี้สูด) ข้างบนและข้างล่างเต้า เพื่อไม่ให้ลมเป่าเข้าสูบออกรั่ว แล้วยังมีลิ้นแคน รูแคว และรูนับเสียงเป็นสิ่งสำคัญด้วย ข้างในของแต่ละลำไม้ลูกแคนประกอบด้วยลิ้นแคนหนึ่งอันที่มีหนึ่งเสียง และจะต้องเจาะรูแพวให้ถูกตามเสียงเสมอ วิธีเป่าแคนลาวลุ่มก็เหมือนกับการเป่าแคนลาวเทิง หรือ ลาวสูง คือจะต้องใช้อุ้งมือทั้งสองข้าง อุ้มเต้าแคนไว้แล้วเป่าหรือดูดสูบลมที่รูเต้า ส่วนนิ้วมือก็นับไล่ตามเสียงไปด้วย แคน เป็นเครื่องดนตรีเก่าแก่ดั้งเดิมของชาวอีสาน เป็นเอกลักษณ์คู่บ้านคู่เมืองของแผ่นดินอีสานตั้งแต่โบราณ เสียงแคนเป็นเสียงดนตรีที่มีความไพเราะ มีลายทำนองคึกคักเร่งเร้าสะท้อนถึงวิญญาณการต่อสู้ดิ้นรนของคนอีสาน นอกจากนี้เสียงแคนที่ขับขานยังมีลายทำนองสนุกสนาน หวานชื่นเป็นสื่อสายใยบ่งบอกถึงความรักระหว่างผู้คนบนผืนแผ่นดินเกิดเดียวกัน สมัยรัชกาลที่ 4 หมดลำแคนนิยมเล่นกันมาก อิทธิพลของหมดลำหมดแคนมีบทบาทความเข้มข้นมากยิ่งขึ้น แคนมีบทบาทเด่นๆ อยู่สองประการ คือ - เป่าประสานเสียงหมดลำไม่ว่าจะเป็นหมอลำกลอน ลำหมู่ และลำเพลิน - เข้าไปมีบทบาทในวงดนตรีลูกทุ่งอีสาน
อัตลักษณ์ (ที่โดดเด่น)
           เอกลักษญ์การเป่่าแคน จะการพรรณาชีวิตของคนอีสาน ที่มีทั้งความรักและความผูกพัน ความห่วงใยหวนหา ความอดทนต่อสู้อย่างมีความหวัง และความเพลิดเพลิน บางท่วงทำนองบ่งบอกถึงความรัก และความผูกพันที่มีต่อความรักของชายหนุ่มหญิงสาว ตลอดทั้งความรักที่มีต่อครอบครัว เครือญาติและผู้ที่รู้จักมักคุ้นที่อาศัยอยู่ด้วยกันในท้องถิ่นตนเองและใกล้เคียง บางท่วงทำนองบ่งบอกถึงความผูกพัน กับสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิต ทั้งในด้านการประกอบอาชีพ ด้านขนบธรรมเนียมประเพณีและศาสนา จนสร้างสมให้เกิดความสามัคคีกลมเกลียวกันในสังคม บางท่วงทำนองบ่งบอกให้เห็นถึงความอดทนต่อสู้กับสิ่งต่างๆ ที่รุมเร้าเป็นปัญหาในการดำเนินชีวิตบางเรื่องก็หาวิธีแก้ไขได้บางเรื่องก็ต่อสู้ไปตามยถากรรมให้วันเวลาผ่านพ้นไป บางท่วงทำนองแสดงถึงการพลัดพรากจากกัน ทั้งที่จากไปแล้วไม่มีวันกลับ บางท่วงทำนองแสดงถึงความอุดมสมบูรณ์ ความสนุกสนานเพลิดเพลินอย่างบริสุทธิ์ เสียงแคนลายใหญ่ หรือ ลายอ่าน
ความสำคัญและคุณค่าทางสังคมและทางจิตใจที่มีในวิถีการดำเนินชีวิตของชุมชน นั้นๆ
          การเป่าแคนมีความสำคัญในการดำเนินชีวิตของคนภาคอีสาน เพราะแคนเป็นดนตรีของภาคอีสาน คนอีสานเป็นคนชอบสนุกสนาน มีการร้องรอทำเพลงในงานบุญประเพณีต่าง ๆ ศิลปะการแสดง หมอลำ เป็นที่นิยมกันมากจะเป็นการเล่าเรื่องวิถีชีวิตของคนอีสาน ในความหลากหลายของวัฒนธรรมพื้นบ้านอีสาน ให้ความบันเทิง ผ่อนคลายความตึงเครียดของสังคม ให้ความรู้ให้แง่คิด ในการแสดงหมอลำแต่ละครั้งเครื่องดนตรีที่ขาดไม่ได้เลยคือ แคนเป็นอุงค์ประกอบในการแสดงทุกครั้ง จึงเป็นภูมิปัญญาของชาวอีสานที่สืบทอดการมาทุกยุค ทุกสมัย
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« มิถุนายน 2565 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
    1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดศรีสะเกษ (อาคารศาลาประชาคม) ถนนเทพา อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ ๓๓๐๐๐ โทร.๐-๔๕๖๑-๗๘๑๑-๑๒

สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม