ข้อมูลวัฒนธรรม >> ศิลปะการแสดง
เซิ้งสะไน

วันที่ 30 พ.ย. 2560

ความเป็นมา (ภูมิหลัง/ความเชื่อ)
           อำเภอศิลาลาด มีประชาชนชนเผ่าเยอจำนวน ๒ หมู่บ้าน คือ บ้านขาม หมู่ ๑ บ้านกุง หมู่ ๒ และบ้านกุง หมู่ ๑๓ เป็นหมู่บ้านที่ยังคงอนุรักษ์วัฒนธรรมชนเผ่าเยอไว้อย่างเหนียวแน่น ทั้งภาษาพูดและวัฒนธรรม อื่น ๆ ของคนเยอที่นับถือกันมาแต่บรรพบุรุษ สะไน ถือว่าเป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลม โดยทั่วไปแล้ว หมายถึง เครื่องดนตรีที่ใช้ลมเป่าออกจากร่างกายหรือดูดลมเข้าเพื่อให้เกิดเสียง หรืออีกความหมายหนึ่งคือ เครื่องดนตรีที่เสียงเกิดจากหลักการที่ว่า อากาศถูกเปลี่ยนแปลงทำให้เกิดการสั่นสะเทือนผิดจากสภาพปกติธรรมดา ในทางมานุษยวิทยาการดนตรีนั้น จะศึกษาเสียงอันเกิดจากความตั้งใจของมนุษย์หรือความต้องการของเสียงเป็นที่ตั้ง แม้ว่าเสียงนั้นจะไม่มีทำนอง แต่เป็นเสียงที่มนุษย์ได้สร้างขึ้นหรือตั้งใจเพื่อใช้ประกอบพิธีกรรม หรือตอบสนองต่ออารมณ์และความรู้สึกของมนุษย์ และเป็นเสียงที่เข้าใจโดยสัญชาติญาณ สะไน เป็นภาษาเขมร แปลว่า เขาสัตว์ ถ้าเป็นเขาควายก็เรียกว่า สะไนกะไบ สะไนที่เป็นเครื่องเป่าของชาวเยอก็ทำมาจากเขาสัตว์โดยทำมาจากเขาควายเหมือนกัน เรียกเป็นภาษาเยอว่า ซั้ง หรือซั้งไน การที่ชาวเยอนิยมนำเขาควายมาทำสะไนเนื่องจากเขาควายมีรูลึกตั้งแต่โคนเขาจนถึงปลายเขาทำให้เจาะรูจากปลายเขาได้ง่าย ส่วนเขาวัวนั้นรูจากโคนเขาถึงปลายเขาไม่ลึกพอจึงไม่นิยม ตามหลักความเชื่อของชาวเยอในพื้นที่อาศัยอยู่ในพื้นที่อำเภอศิลาลาด สะไน เป็นเครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบพิธีกรรม หรือกิจกรรมที่สำคัญเท่านั้น เช่น พิธีกรรมบวงสรวงดอนปู่ตา การบวงสรวงเจ้าพ่อดงภูดิน การแข่งขันเรือของอำเภอศิลาลาด เป็นการเป่าเพื่อบูชาสังข์ (หอยสังข์) ไม่นิยมนำมาเป่าเล่นเพื่อผ่อนคลายหรือความบันเทิงใดๆ สะไนเป็นของศักดิ์สิทธิ์และมีความสำคัญมาก สะไนเครื่องเป่าที่สืบเชื้อสายมาจากสังข์ (ในภาษาเยอเรียกซั้ง ปลงซั้งแปลว่า เป่าสังข์) ลิ้นของสะไนทำมาจากไม้ไผ่ใช้ยางไม้ติดเข้ากับตัวเขา ระหว่างปากลำโพงกับปลายเขา การเคารพบูชาสะไนจะเหมือนกับการเคารพบูชาสังข์ เพราะในอดีตชาวเยอเชื่อกันว่า การเป่าสะไนเป็นการเป่าบูชาสังข์ และเมื่อเป่าสะไนแล้ว เงือก นาค ภูตผีปีศาจจะไม่มาทำร้าย พร้อมกันนี้จะทำให้ผีเจ้าป่าเจ้าเขาช่วยดูแลคุ้มครองรักษาชาวบ้านให้อยู่ดีกินดี มีความปลอดภัย ปัจจุบันมีการนำดนตรีอื่นมาประกอบ เช่น กลอง แคน ฆ้อง และคิดค้นท่ารำที่ถ่ายทอดเรื่องราวของชนเผ่าเยอในการเดินทางมาตั้งรกราก และแสดงถึงวิถีชีวิตของชุมชนชาวเยอในศิลาลาด ซึ่งปัจจุบันมักจะได้รับเชิญไปแสดงในงานต่าง ๆ เช่น งานวันอนุรักษ์ท้องถิ่นอำเภอศิลาลาด กิจกรรมวันสาธารณสุขของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ
อัตลักษณ์ (ที่โดดเด่น) 
          
สะไน เป็นภาษาเขมร แปลว่า เขาสัตว์ ถ้าเป็นเขาควายก็เรียกว่า สะไนกะไบ สะไนที่เป็นเครื่องเป่าของชาวเยอก็ทำมาจากเขาสัตว์โดยทำมาจากเขาควายเหมือนกัน เรียกเป็นภาษาเยอว่า ซั้ง หรือซั้งไน การที่ชาวเยอนิยมนำเขาควายมาทำสะไนเนื่องจากเขาควายมีรูลึกตั้งแต่โคนเขาจนถึงปลายเขาทำให้เจาะรูจากปลายเขาได้ง่าย ส่วนเขาวัวนั้นรูจากโคนเขาถึงปลายเขาไม่ลึกพอจึงไม่นิยม
สะไนเป็นของศักดิ์สิทธิ์และมีความสำคัญมาก ในอดีตชาวเยอเชื่อกันว่า การเป่าสะไนเป็นการเป่าบูชาสังข์ และเมื่อเป่าสะไนแล้ว เงือก นาค ภูตผีปีศาจจะไม่มาทำร้าย พร้อมกันนี้จะทำให้ผีเจ้าป่าเจ้าเขาช่วยดูแลคุ้มครองรักษาชาวบ้านให้อยู่ดีกินดี มีความปลอดภัย สะไนจึงถือว่าเป็นเครื่องดนตรีที่มีความสำคัญ เป็นเครื่องดนตรี ที่ใช้ประกอบพิธีกรรม หรือกิจกรรมที่สำคัญเท่านั้น เช่น พิธีกรรมบวงสรวงดอนปู่ตา การบวงสรวงเจ้าพ่อ ดงภูดิน การแข่งขันเรือ เป็นการเป่าเพื่อบูชาสังข์ (หอยสังข์) ไม่นิยมนำมาเป่าเล่นเพื่อผ่อนคลายหรือความบันเทิงใดๆ
ความสำคัญและคุณค่าทางสังคมและทางจิตใจที่มีในวิถีการดำเนินชีวิตของชุมชน นั้นๆ
          ชาวเยอ เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ยังมีความเชื่อเกี่ยวกับภูตผี ผีบรรพบุรุษ ดังนั้น จึงมักมีพิธีกรรมเกี่ยวกับการบวงสรวงผีบ้าน ผีเมือง เพื่อขอพรให้ผีบรรพบุรุษช่วยดูแลปกป้องหมู่บ้านของตน ซึ่งตามหลักความเชื่อของชาวเยอในพื้นที่อาศัยอยู่ในพื้นที่อำเภอศิลาลาด สะไน เป็นเครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบพิธีกรรม หรือกิจกรรมที่สำคัญเท่านั้น เช่น พิธีกรรมบวงสรวงดอนปู่ตา การบวงสรวงเจ้าพ่อดงภูดิน การแข่งขันเรือของอำเภอศิลาลาด เป็นการเป่าเพื่อบูชาสังข์ (หอยสังข์) สะไนเป็นของศักดิ์สิทธิ์และมีความสำคัญ ชาวเยอเชื่อกันว่า การเป่าสะไนเป็นการเป่าบูชาสังข์ และเมื่อเป่าสะไนแล้ว เงือก นาค ภูตผีปีศาจ จะไม่มาทำร้าย พร้อมกันนี้จะทำให้ผีเจ้าป่าเจ้าเขาช่วยดูแลคุ้มครองรักษาชาวบ้านให้อยู่ดีกินดี มีความปลอดภัย
ปัจจุบันการเป่าสะไน ได้มีการดัดแปลงมาเป็นศิลปะการรำ ซึ่งสามารถชมการแสดงได้มากขึ้น ไม่เหมือนในอดีตที่ต้องรอให้มีการบวงสรวงเท่านั้นจึงจะได้ชมได้ฟัง นอกจากนี้แล้วก็มีการนำดนตรีอื่นมาประกอบ เช่น กลอง แคน ฆ้อง และคิดค้นท่ารำที่ถ่ายทอดเรื่องราวของชนเผ่าเยอในการเดินทางมาตั้งรกราก และแสดงถึงวิถีชีวิตของชุมชนชาวเยอในศิลาลาด ซึ่งปัจจุบันมักจะได้รับเชิญไปแสดงในงานต่าง ๆ เช่น งานวันอนุรักษ์ท้องถิ่นอำเภอศิลาลาด กิจกรรมด้านวัฒนธรรมของอำเภอ ตำบล นอกจากนี้ยังเคยเข้าร่วมกิจกรรม วันสาธารณสุขของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษอีกด้วย
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« ตุลาคม 2564 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
      1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดศรีสะเกษ (อาคารศาลาประชาคม) ถนนเทพา อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ ๓๓๐๐๐ โทร.๐-๔๕๖๑-๗๘๑๑-๑๒

สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม