ข้อมูลวัฒนธรรม >> อาหารพื้นเมือง
ข้าวต้มมัด

วันที่ 21 พ.ย. 2560

ความเป็นมา (ภูมิหลัง/ความเชื่อ)
        ตามตำนานพุทธกาล เล่ากันมาว่าสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารถนาจะสนองคุณพระมารดา เนื่องจากหลังจากประสูติพระองค์ได้ 7 วัน ก็สิ้นพระชนม์ และได้ไปเกิดเป็นเทพบุตรอยู่ในสวรรค์ชั้นดุสิต ฉะนั้น ในพรรษาที่ 7 หลังจากตรัสรู้พระพุทธองค์จึงเสด็จขึ้นไปจำพรรษาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เทศนาพระอภิธรรมปิฎกโปรดพุทธมารดาอยู่พรรษาหนึ่ง ถึงวันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 จึงเสด็จลงจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์มาประทับที่เมืองสังกัสสะ ประชาชนพากันไปเฝ้าพระพุทธองค์เพื่อทำบุญตักบาตรอย่างหนาแน่น ทำให้มีผู้ที่ไม่สามารถเข้าไปใส่บาตรได้ จึงได้ทำข้าวต้มลูกโยนขึ้นและใช้วิธีโยนไปใส่บาตรพระพุทธเจ้า และเล่ากันอีกว่าก่อนโยนชาวเมืองก็จะอธิษฐานให้ข้าวต้มหล่นลงไปในบาตร ไม่ให้ไปโดนองค์พระพุทธเจ้า ข้าวต้มมัดเป็นหนึ่งในขนมไทย ที่น้อยคนนักจะบอกว่าไม่รู้จัก เนื่องจากเป็นขนมที่มีประโยชน์ และมีคุณค่าทางอาหาร สามารถหาวัตถุดิบในการทำได้ง่ายในท้องถิ่น นอกจากนี้ยังเป็นขนมที่นำข้าวซึ่งเป็นอาหารหลักของคนไทยนำมาประยุกต์ ปรุงแต่งเป็นขนมหวาน จึงถือได้ว่าข้าวต้มมัดเป็นหนึ่งในภูมิปัญญาท้องถิ่นของบรรพบุรุษไทย
 
อัตลักษณ์ (ที่โดดเด่น) 
         ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเรียกข้าวต้มมัดว่า ข้าวต้มกล้วย ใช้ข้าวเหนียวดิบมาห่อ ปรุงรสด้วยเกลือนิดหน่อย ใส่ถั่วลิสงต้มสุกเคล้าให้เข้ากันแล้วจึงห่อเป็นมัด ใส่ไส้กล้วย เอาไปต้มให้สุก ถ้าเป็นแบบผัด จะผัดข้าวเหนียวกับกะทิก่อนแล้วจึงห่อใส่ไส้กล้วย แล้วต้มให้สุก ถ้าต้องการหวานจะเอามาจิ้มน้ำตาล ในประเทศลาวก็มีข้าวต้มมัดเช่นเดียวกัน เรียกว่า เข้าต้ม ถ้าเป็นไส้เค็มจะใส่มันหมูกับถั่วเขียว ไส้หวานจะใส่กล้วย นอกจากนี้ยังมีขนมชนิดหนึ่งเรียก ข้าวต้มญวน มีลักษณะคล้ายข้าวต้มมัดแต่ห่อใหญ่กว่า ทำให้สุกด้วยการต้ม เมื่อจะรับประทานจะหั่นเป็นชิ้นๆ คลุกกับมะพร้าวขูด เกลือและน้ำตาลทราย สำหรับข้าวต้มมัดที่ชาวตำบลบก ทำขึ้นจะมีลักษณะยาวกว่าข้าวต้มมัดปกติประมาณครึ่งเท่า โดยมัดข้อข้าวต้มได้ 8 ข้อ แต่ยังห่อด้วยใบตอง และใช้ข้าวเหนียวในการทำ 3 สี คือ ข้าวเหนียวสีดำ ข้าวเหนียวสีแดง และข้าวเหนียวธรรมดา นอกจากกล้วย และถั่วดำที่นำมาเป็นไส้แล้ว ยังมีการนำข้าวโพด ซึ่งเป็นธัญพืชมราใรคุณค่าทางอาหารมาเพิ่มความหลากหลายของรสชาดด้วย
 
ความสำคัญและคุณค่าทางสังคมและทางจิตใจที่มีในวิถีการดำเนินชีวิตของชุมชน นั้นๆ
        ชาวบ้านตำบลบก อำเภอโนนคูณมักจัดข้าวต้มมัดไปถวายพระในงานบุญวันออกพรรษา หรืองานตักบาตรเทโว เหตุที่คนชาวบ้านบก นิยมนำข้าวต้มมัดไปถวายพระนั้น บ้างก็เชื่อตามตำนานในสมัยพุทธกาลว่าชาวเมืองในสมัยพระพุทธกาลที่ไปคอยรับเสด็จองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้านำไปทำบุญตักบาตรเพราะเห็นว่าเป็นของสะดวกและรับประทานง่าย บ้างก็ว่าการนำข้าวต้มมัดมาใส่บาตรทำบุญจนเกิดขึ้นเป็นธรรมเนียมนั้น มีจุดประสงค์เพื่อให้พระภิกษุสงฆ์ใช้เป็นเสบียงในการเดินทางไปเผยแผ่พระธรรมคำสอนในที่ห่างไกล ข้าวต้มมัด ไม่ใช่เพียงขนมที่ใช้รับประทานเท่านั้น หากแต่ข้าวต้มมัดยังแฝงไปด้วยคุณค่าทางวัฒนธรรม อันเป็นรากเหง้าทางวัฒนธรรมของชาวตำบลบก อำเภอโนนคูณไว้ด้วยอย่างเต็มเปี่ยม
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic

แนะนำสถานที่ท่องเที่ยว



ปฏิทินกิจกรรม
ปฏิทินกิจกรรม
« ตุลาคม 2564 »
อา. จ. อ. พ. พฤ. ศ. ส.
      1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
ดูปฏิทินทั้งหมด


สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดศรีสะเกษ (อาคารศาลาประชาคม) ถนนเทพา อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ ๓๓๐๐๐ โทร.๐-๔๕๖๑-๗๘๑๑-๑๒

สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม