องค์ความรู้ทางวัฒนธรรม >> มรดกทางวัฒนธรรม
ผ้าลายลูกหวาย

วันที่ 9 มี.ค. 2565

รายละเอียด
ประวัติผ้าขิดลายลูกหวายหรือลายยศสุนทร จังหวัดยโสธร ได้รับการสถาปนาเมื่อวันที่ ๑ มีนาคม ๒๕๑๕ คำขวัญจังหวัด "เมืองบั้งไฟโก้ แตงโมหวาน หมอนขวานผ้าขิด แหล่งผลิตข้าวหอมมะลิ" เอกลักษณ์ของจังหวัด ได้แก่ บั้งไฟ แตงโม หมอนขิด ข้าวหอมมะลิ เนื่องจากจังหวัดต้องการให้มีผ้าประจำจังหวัด เพื่อเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง จึงมอบหมายให้ สภาวัฒนธรรมจังหวัดยโสธร คัดเลือกผ้าแล้วนำเสนอต่อผู้ว่าราชการจังหวัด โดยคุณลักษณะของผ้าหรือลายที่เลือกจะต้องสอดคล้องและบ่งบอกถึงเอกลักษณ์ของจังหวัดยโสธรเด่นชัด ประกอบด้วย ประวัติ วิถีชีวิตของชาวจังหวัดยโสธร ภูมิปัญญาท้องถิ่นและสีของผ้า สภาวัฒนธรรมจังหวัดยโสธร ได้เห็นชอบให้มีคณะกรรมการคัดเลือกผ้าขึ้น จำนวน ๑๑ คน ประธานสภาวัฒนธรรมจังหวัดยโสธร (นายวิญญู ยุพฤทธิ์) เป็นประธานคณะกรรมการ หัวหน้าสำนักงาน วัฒนธรรมจังหวัดยโสธร เป็นเลขานุการ ผลการคัดเลือกได้ "ผ้าขิดลายลูกหวาย" จึงได้นำเสนอที่ประชุม หัวหน้าส่วนราชการระดับจังหวัด เดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๔๖ ที่ประชุมมีมติให้ผ้าขิดลายลูกหวายหรือยศสุนทรเป็นผ้าประจำจังหวัดยโสธร ความหมายของผ้าขิดลูกหวายหรือลายยศสุนทร สีฟ้า หมายถึง สีประจำจังหวัดยโสธร สีขาว หมายถึง สีของดอกหวาย มีลักษณะพิเศษคือ ดอกสีขาวจะยกสูงขึ้นมองเห็นเด่นชัด ลายขิด หมายถึง ภูมิปัญญาของชาวบ้าน คือการทอขิดให้เป็นลาย ซึ่งเป็นภูมิปัญญาของชาวจังหวัดยโสธร ลูกหวาย หมายถึง ความชาญฉลาดของภูมิปัญญาชาวยโสธร ความหนักแน่น มั่นคง สามัคคี อ่อนโยน หวายเป็นพันธุ์พืชที่มีคุณสมบัติเหนียวแน่น ลูกหวายเกิดจากต้นหวายที่มีหนามแหลมคม สรุปแล้วผ้าขิดลายลูกหวาย หมายถึง ความชาญฉลาดของภูมิปัญญาชาวยโสธร ส่วนต้นหวาย เป็นพืชที่มีลำต้นอ่อนโยน เหนียว ไม่หักง่าย ในทางพุทธศาสนาตั้งแต่ครั้งอดีตกาล นิยมเอาหวายทำเป็นสาแหรกเพื่อรองรับลูกนิมิตในการสร้างพระอุโบสถ ซึ่งเป็นที่ศรัทธาของพุทธศาสนิกชน ยโสธรเป็นเมืองพุทธ มีสัญลักษณ์พระธาตุพระอานนท์ หอไตร และวัดต่าง ๆ มากมาย หวายจึงเป็นตัวแทนของความหนักแน่น มั่นคง เหนียวแน่น สามัคคี อ่อนโยน เป็นเมืองแห่งคนดีศรียโสธร จังหวัดยโสธร โดยผู้ว่าราชการจังหวัด นายสุธี มากบุญ ได้ยื่นคำขอแจ้งข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่นไทย ผ้าขิดลายลูกหวาย (ลายดอกยศสุนทร) ต่อพาณิชย์จังหวัดยโสธร ตามระเบียบกรมทรัพย์สินทางปัญญา ว่าด้วยการแจ้งข้อมูลและขอรับบริการข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่นไทย พ.ศ. ๒๕๔๕ เมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน ๒๕๔๖ บัดนี้กรมทรัพย์สินทางปัญญา ตอบรับ คำขอและส่งหนังสือรับรองการแจ้งข้อมูล ภูมิปัญญาท้องถิ่นไทย ทะเบียนข้อมูล เลขที่ อถ ๑๗๔๕ ให้จังหวัดยโสธร แหล่งผลิตผ้าขิดลายลูกหวายในเบื้องต้น สภาวัฒนธรรมจังหวัด ได้มอบให้ นางละมัย โพธิ์ภาษิต ประธานกลุ่มสตรีทอผ้าบ้านหัวเมือง กรรมการคัดเลือกผ้าประจำจังหวัดเป็นผู้รับผิดชอบ การทอผ้าขิดลายลูกหวายหรือลายยศสุนทร การทอผ้าแบบเก็บขิด เป็นวิธีการทอผ้าอีกแบบหนึ่งซึ่งใช้วิธีสอดไม้เก็บลวดลายบนเส้นยืน เมื่อได้ลายที่ต้องการแล้ว จึงจะสอดด้ายเส้นพุ่งเข้าแทนที่ไม้ ผ้าที่ทอโดยวิธีนี้เรียกว่า ผ้า ขิด การทอผ้า เรียกว่า การเก็บขิด ซึ่งการทอผ้าขิดลายลูกหวายให้ได้ผ้าออกมาเป็นผืน จำต้องใช้ความอดทน ความพยายาม และใช้สติปัญญาในการจดจำการทอ การเลือกใช้สี เป็นอย่างมาก จึงจะได้ผ้าทอที่ออกมาสวยสด งดงาม และมีเนื้อละเอียด เป็นที่สนใจของลูกค้าได้ นับเป็นภูมิปัญญาของท้องถิ่นที่ควรจดจำและอนุรักษ์ สืบสาน ถ่ายทอดให้คนรุ่นหลังได้มีการเรียนรู้ไว้เป็นมรดกทางปัญญาสืบไป


คำสำคัญ
ลายยศสุนทร ผ้าประจำจังหวัดยโสธร ผ้าลายลูกหวาย
หมวดหมู่
ภูมิปัญญาท้องถิ่น เครื่องแต่งกาย

สถานที่ตั้ง
จังหวัดยโสธร
จังหวัด ยโสธร

รายละเอียดการเข้าถึงข้อมูล
นางสาวคำแพง ช่วงโชติ นักวิชาการวัฒนธรรมชำนาญการ
บุคคลอ้างอิง นางสาวคำแพง ช่วงโชติ อีเมล์ [email protected]
ชื่อที่ทำงาน สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดยโสธร อีเมล์ [email protected]
ถนน แจ้งสนิท
อำเภอ เมืองยโสธร จังหวัด ยโสธร รหัสไปรษณีย์ 35000
โทรศัพท์ 081-8746604
เว็บไซต์ https://www.m-culture.go.th/yasothon

pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic
pic

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดยโสธร ศาลากลางจังหวัดยโสธร ชั้น ๕ ถนนแจ้งสนิท อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร ๓๕๐๐๐
โทร. ๐ ๔๕๗๑ ๕๑๓๗ โทรสาร ๐ ๔๕๗๑ ๕๑๓๘ e-mail : [email protected]
พัฒนาและดูแลระบบโดย
นางสาวอารีรัตน์ สร้อยสิงห์ เจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูล e:mail : [email protected]

สายด่วนวัฒนธรรม
Copyright © 2015 m-culture.go.th กระทรวงวัฒนธรรม